آئين نامه معاملات دولتي

مصوب 1334/02/10 مجلس شوراي ملي




پرده زمانی: مرحله تصویب:

آئين‌ نامه معاملات دولتي
مصوب 1334,02,10با اصلاحات و الحاقات بعدي

فصل اول - حدود معاملات

ماده 1 - معاملات دولتي از نظر مبلغ بسه طبقه تقسيم ميشود:
1ـ معاملات خيلي جزئي.
2ـ معاملات جزئي.
3ـ معاملات عمده.

ماده 2ـ معاملات خيلي جزئي معاملاتي است كه مبلغ آن از سه هزار ريال تجاوز نكند. معاملات جزئي آنستكه ميزان معامله از سه هزار ريال ‌بيشتر و از پنجاه هزار ريال تجاوز نكند و معاملات عمده عبارت است از معاملاتي كه از پنجاه هزار ريال بيشتر باشد. ‌

فصل دوم - مناقصه

الف - طريقه انجام مناقصه ‌

ماده 3 - در مورد معاملات خيلي جزئي مأمور مكلف است بفروشندگان اشياء يا انجام ‌دهندگان كار مورد احتياج مراجعه و پس از تحقيق كامل از‌ قيمت جنس يا اجرت كار معامله را با رعايت كامل صرفه دولت انجام داده ذيل سند هزينه را با قيد اينكه بنازلترين قيمت ممكنه معامله انجام شده ‌است امضاء نمايد.

ماده 4 - در مورد معاملات جزئي متصدي امر بايد از فروشندگان كالا يا انجام ‌دهندگان كار كه عده آنها كمتر از سه نفر نباشد (‌مگر در موارديكه واقعاً‌ عده فروشنده يا انجام ‌دهنده كار در محل كمتر باشد) از هر كدام روي ورقه جداگانه استعلام كتبي بعمل آورده باين ترتيب كه نوع جنس يا موضوع كار‌ مورد معامله و مقدار آن و مشخصات كار در برگ استعلام بطور واضح تعيين و فروشنده كالا يا انجام ‌دهنده كار حداقل بهاي ممكنه را در برگ استعلام‌ تصريح و در مقابل آن با تعيين نشاني كامل خود و قيد تاريخ امضاء كند.

تبصره 1) در موارديكه فروشنده يا انجام ‌دهنده كار كمتر از سه نفر باشد متصدي امر بايد در متن سند هزينه مراتب را قيد و امضاء نمايد.

تبصره 2) در موارديكه فروشندگان جنس يا انجام ‌دهندگان كار در اوراق استعلام بهاء ضرب ‌الاجلي براي فروش يا انجام كار قيد مينمايند متصدي ‌امر بايد طوري اقدام كند كه حتماً قبل از انقضاء مدت قيد شده معامله بصرفه دولت انجام و خسارتي متوجه دولت نگردد.

ماده 5 - در مورد معاملات عمده تشريفات مناقصه بطريقيكه در مواد بعد ذكر شده الزامي است مگر در موارديكه ترك مناقصه بموجب ‌مقررات قانوني مجاز شناخته شده باشد.

ب - آگهي مناقصه

ماده 6 - در معاملات عمدة در مركز آگهي مناقصه از يك تا سه نوبت باقتضاء اهميت معامله بوسيله روزنامه رسمي كشور شاهنشاهي و حداقل‌ يكي از جرايد كثيرالانتشار و در شهرستانها آگهي بوسيله روزنامه يا بوسيله الصاق در معابر و يا بر حسب اهميت معامله يا هر دو وسيله باطلاع‌ عموم خواهد رسيد.

تبصره 1) در موارديكه ادارات مربوطه تشخيص دهند كه انتشار آگهي هم در مركز و هم در شهرستانها ضرورت دارد ميتوانند بترتيب مندرجه‌ در ماده فوق در هر محلي كه لازم ميدانند بنشر آگهي اقدام نمايند.

تبصره 2) بمنظور رعايت صرفه و صلاح دولت ممكن است ادارات مناقصه ‌دهنده يك نسخه از آگهي مناقصه را براي شركت ها و فروشندگان ‌ذيصلاحيت مستقيماً ارسال دارد.

ماده 7 - در موقع انتشار آگهي چه در مركز و چه در شهرستانها بايد شرائط زير كاملاً در آگهي رعايت گردد:

1) تعيين نوع جنس و ميزان آن يا نوع كار و ميزان آن و محل تحويل جنس و انجام كار و مدت تحويل و در موارديكه معامله طبق نمونه يا‌ مشخصات جداگانه انجام ميشود بايد در آگهي صريحاً قيد گردد كه طبق نمونه ممهور يا صورت مشخصات موجود در اداره مربوطه معامله انجام‌ خواهد شد.

2) مدت قبول پيشنهادها از تاريخ انتشار آگهي در داخله كمتر از ده روز و در خارجه كمتر از دو ماه نبايستي باشد.

3) در آگهي بايد قيد شود كه پيشنهاد دهنده مبلغي كه اداره مربوطه بتناسب و ميزان معامله يا سنخ كار مقطوعاً تعيين مينمايد و از صدي پنج ‌مبلغ برآوردي كمتر نباشد بعنوان سپرده نقداً بصندوق اداره مربوطه يا بحساب سپرده ببانك تحويل و قبض آن را ضميمه پيشنهاد بنمايد تا هرگاه‌ برنده مناقصه از پيشنهاد خود عدول نمايد سپرده بنفع دولت ضبط گردد و به پيشنهادهاي فاقد سپرده ترتيب اثر داده نخواهد شد. ‌پيشنهاد دهنده ميتواند بجاي سپرده نقدي تضمين بانكي ضميمه پيشنهاد تسليم نمايد و همچنين ميتوان با تشخيص اداره مربوطه ميزان سپرده را در‌ موارديكه صدي پنج معامله زائد بر پانصد هزار ريال بشود بر پانصد هزار ريال محدود نمود.

4) در صورتيكه مقتضيات ايجاب نمايد كه ببرنده مناقصه پيش ‌قسط داده شود مأخذ آن بايد در آگهي مناقصه قيد گردد و پرداخت پيش ‌قسط‌ منوط بأخذ ضمانت‌ نامة بانكي خواهد بود و آن نيز بايد در آگهي قيد شود.

5) نسبت بمناقصه ‌هائيكه محتاج بنقشه و دفتر مشخصات باشد بايستي قبل از نشر آگهي نقشه ‌هاي كار بانضمام دفتر مشخصات جامعي كه ‌تمام نكات و دقايق فني در آن ملحوظ شده باشد تهيه و شرائط پرداخت هم معين و در آگهي قيد شود كه بوسيله دفتر اداره در مقابل دريافت بهاء در ‌دسترس داوطلبان گذارده خواهد شد.

6) هرگاه موضوع مناقصه مربوط بمعاملات با خارجه اعم از خريد جنس يا ماشين آلات براي تأسيس كارخانه و يا انجام عمليات فني مهمي‌ باشد علاوه بر آگهي در داخله كشور يك نسخه از آگهي بايد بوسيله وزارت امور خارجه بهر يك از سفارتخانه‌ هاي ممالك مربوطه بيگانه در تهران و ‌يك نسخه هم بسفارتخانه‌ هاي كشور شاهنشاهي در ممالك مربوطه خارجه فرستاده شود.

7) در آگهي قيد شود كه برنده مناقصه ملزم است براي حسن انجام كار مبلغي كه در امور ساختماني و باربري و خريد ماشين آلات از صدي پنج و‌ در ساير موارد از صدي ده كل مبلغ معامله كمتر نباشد نقداً يا تضمين از يكي از بانكهاي مجاز بسپارد و يا در حين انعقاد قرارداد معادل مبلغ تعيين شده ‌براي تضمين حسن انجام كار از جنس مورد پيمان تحويل نمايد و همچنين در آگهي ‌هاي مناقصه مربوط بامور ساختمانها و باربري بايد قيد شود كه از‌ وجوه اقساط كارهاي انجام شده وسيله پيمانكار ده درصد در امور ساختماني و پانزده درصد در كارهاي باربري كسر خواهد شد و استرداد تضمين حسن ‌انجام كار و همچنين مبالغي كه بطور اقساط كسر ميشود طبق شرايطي خواهد بود كه در آگهي تعيين ميشود.

8) در آگهي بايد قيد شود كه اداره مربوطه در رد يا قبول هر يك يا تمام پيشنهادها مختار است.

9) در آگهي قيد شود كه هزينه ثبت قرارداد (‌در صورتيكه اداره مربوطه ثبت قرارداد را در دفاتر اسناد رسمي ضروري تشخيص بدهد) و پرداخت ‌ماليات و هرگونه عوارضي بعهده برنده مناقصه خواهد بود.
ميزان ماليات بايد در اسناد مناقصه يا مزايده قيد شود كه پيشنهاد دهندگان با علم و اطلاع از رقم مالياتي كه تعلق ميگيرد پيشنهاد دهند.

10) در آگهي بايد قيد شود كه به پيشنهادهاي مشروط و مبهم و پيشنهادهائيكه بعد از مدت مقرر در آگهي برسد مطلقاً ترتيب اثر داده نخواهد شد.

11) در آگهي تصريح شود كه اداره مجاز خواهد بود تا صدي بيست و پنج از ميزان جنس يا كار مورد معامله كسر و اضافه نمايد.

12) روز و ساعت قبول و قرائت پيشنهادها و همچنين اجازة حضور پيشنهاد دهندگان و يا نمايندگان آنها در كميسيون مناقصه بايد در آگهي درج‌ شود.

13) محل تحويل كالاي مورد خريد اعم از داخله يا خارجه بايد در آگهي قيد شود.

14) اداره مناقصه ‌دهنده بنابر اهميت معامله حداكثر مدتي را كه براي بررسي پيشنهاد و تشخيص حائز حداقل لازم است در شرائط مناقصه قيد‌ خواهد نمود و چنانچه مطالعه كميسيون از مدت مزبور تجاوز نمايد پيشنهاد دهندگان ميتوانند از پيشنهاد خود عدول و سپرده خود را مسترد دارند.

15) در صورتيكه شرايط با رعايت مراتب فوق مفصل باشد و درج آنها در آگهي موجب هزينه زياد گردد در آگهي قيد خواهد شد كه شرائط معامله ‌در دفتر اداره مربوطه موجود است و پيشنهاد دهندگان بايد يك نسخه از شرائط معامله را دريافت و امضاء كرده و به پيشنهاد خود ضميمه نمايند.

16) نمونه ضمانت ‌نامه بايد بضميمه اسناد مناقصه يا مزايده بداوطلبان تسليم شود كه ضمانت‌ نامه را عيناً مطابق مضمون آن تنظيم و ضميمه ‌پيشنهاد كنند. همچنين نمونه قرارداد كه براي معامله منعقد خواهد شد بايد ضمن اسناد مناقصه بداوطلبان داده شود كه زير آنرا با قيد عبارت قرائت ‌شد و مورد قبول است امضاء و به پيشنهاد خود ضميمه نمايند.

ماده 8 – وزارتخانه ‌ها و ادارات مستقل دولتي چنانچه در مورد معامله عمده ذكر شرائط خاصي را مقتضي بدانند مي ‌توانند بقسمي كه با مفاد اين ‌آئين ‌نامه مخالفت نداشته باشد نكات لازم را در متن آگهي يا در شرايط و مشخصات مناقصه درج نمايند بطوري كه عموم داوطلبان قبل از تسليم ‌پيشنهاد از مدلول آن استحضار حاصل كنند و بهرحال منظور داشتن امتيازاتي براي برنده مناقصه خارج از آنچه قبلاً در آگهي و مشخصات پيش ‌بيني ‌شده است ممنوع مي ‌باشد.

ماده 9 - وزارتخانه‌ ها و بنگاههاي دولتي بايد ترتيبي بدهند كه از آگهيهاي مربوطه بمناقصه و مزايده منتشره در روزنامه رسمي كشور شاهنشاهي‌ اطلاع حاصل نمايند تا چنانچه اشياء مورد مناقصه را براي فروش داشته باشند و يا باشيائي كه بمزايده گذارده شده نيازمند باشند از اداره مناقصه يا‌ مزايده ‌دهنده تقاضا كنند كه معامله را با آنها انجام دهد در اينصورت اداره مربوطه مكلفست با تساوي شرايط معامله را با اداره پيشنهاد دهنده انجام ‌نمايد.

ج - كميسيون مناقصه

ماده 10 - كميسيون مناقصه در مركز حداقل از سه نفر بشرح زير تشكيل ميشود:
1 - رئيس اداره يا قسمت معامله ‌كننده يا نماينده او.
2 - رئيس حسابداري وزارتخانه يا اداره مستقل يا نماينده او.
3 - يكنفر بازرس از طرف وزارتخانه يا اداره مستقل.

تبصره) در موارديكه معامله مربوط بامور فني باشد حضور مهندس يا مأمور فني از طرف وزارتخانه يا اداره مستقل در كميسيون ضروري است.

ماده 11 - در شهرستانها كميسيون مناقصه مركب خواهد بود از رئيس اداره مربوطه يا نماينده او و رئيس اداره دارائي يا نماينده او و رئيس‌ حسابداري اداره مربوطه يا نماينده او و در معاملات مربوط با اداره دارائي رئيس كارپردازي دارائي نيز شركت خواهد نمود و در موارد معاملات فني ‌متخصص فني هم بايد شركت نمايد.

ماده 12 - اداره مناقصه ‌دهنده حتي ‌الامكان نرخ عادله جنس يا كار مورد معامله را بوسائل مطمئن بدست آورده و روز تشكيل كميسيون قبل از‌ قرائت پيشنهادها در دسترس اعضاء كميسيون خواهد گذاشت تا كميسيون بتواند با بصيرت كامل نسبت به پيشنهادهاي واصله اظهارنظر نموده و ‌تصميم مقتضي اتخاذ نمايد.

ماده 13 - كميسيون بايد در روز مقرر كه در آگهي قيد شده تشكيل و پيشنهادهاي رسيده را اعم از اينكه يك يا بيشتر باشد مفتوح و قرائت و ‌صورتمجلس تنظيم نمايد.

ماده 14 - اگر در نتيجه انتشار آگهي مناقصه پيشنهادي نرسد و يا پيشنهادهاي رسيده از سه فقره كمتر باشد و يا قيمتهاي پيشنهاد شده از حدود ‌اعتدال خارج باشد معامله بيكي از شقوق زير انجام خواهد شد:

1- چنانچه پيشنهادي نرسيده و يا قيمتهاي پيشنهاد شده از حدود اعتدال خارج باشد كميسيون ميتواند ضمن تنظيم صورتمجلس اظهارنظر ‌نمايد كه معامله بطريق استعلام بهاء و با توجه بنرخ عادله ‌اي كه قبلاً بدست آمده انجام بشود.

2 - در صورتي كه پيشنهادهاي رسيده كمتر از سه فقره باشد قيمت عادله بوسيله استعلام بهاء تعيين و هرگاه قيمتي كه باينطريق بدست‌ مي ‌آيد با حداقل قيمت پيشنهادها مساوي و يا زيادتر از آن باشد معامله با حائز حداقل مناقصه انجام و چنانچه كمتر بوده و پيشنهاد دهنده نيز حاضر باشد‌ معامله را به آن قيمت قبول نمايد كميسيون مي ‌تواند با او معامله والا به مأخذ حداقل استعلام انجام خواهد شد.

3 - چنانچه ميزان معامله زائد بر پانصد هزار ريال باشد و كميسيون تجديد آگهي را مقتضي بداند با تنظيم صورتمجلس نظر خود را ضمن اعاده ‌پرونده به اداره مربوطه اعلام خواهد نمود و اداره مربوطه بايستي در تجديد آگهي اقدام نمايد در اينصورت مناقصه اولي كان ‌لم‌ يكن خواهد بود و در هر‌حال بيش از يكمرتبه مناقصه تجديد نخواهد شد.

4 - چنانچه معامله مربوط بخريد ماشين آلات و يا كارخانه از خارج كشور بوده و يا براي انجام عملي باشد كه اجراي هيچيك از شقوق فوق ‌انجام ‌پذير نبوده و يا مقرون بصرفه و صلاح نباشد در اين صورت كميسيون مي ‌تواند ترتيب ديگري را كه مقرون بمصلحت تشخيص دهد براي انجام ‌معامله در نظر گرفته و باداره معامله ‌كننده ابلاغ نمايد در اينصورت موضوع در كميسيون مندرجه در تبصره يك ماده 15 مطرح خواهد شد.

ماده 15 - در صورتي كه پيشنهادهاي رسيده سه فقره يا زيادتر باشد پس از قرائت آنها و اطلاع از قيمت پيشنهادي و تشخيص حداقل و مقايسه آن با‌ نرخ عادله (‌موضوع ماده 12) كميسيون با رعايت مدت مقرر در آگهي (‌موضوع بند 14 از ماده 3) تصميم مقتضي اتخاذ و برنده مناقصه را تعيين و ‌صورت مجلس تنظيم خواهد نمود.

تبصره 1 - در مورد معاملاتي كه مبلغ آن از دو ميليون ريال بيشتر است و همچنين در مورد معاملات موضوع قسمت 4 ماده 14 پس از اعلام نتيجه ‌مناقصه از طريق كميسيون پرونده در كميسيون ديگري كه از سه نفر عضو عاليمقام و ذيصلاحيت بانتخاب وزير يا رئيس اداره مستقل و در شركتها و ‌بنگاههاي دولتي بانتخاب هيئت مديره تشكيل ميشود بررسي و نظر كميسيون مزبور پس از تصويب مقامات مجاز قاطع بوده و اجرا خواهد شد.

تبصره 2 - پس از موعد مقرر در آگهي (‌موضوع بند 14 از ماده 7) هيچگونه پيشنهادي اعم از كتبي و يا شفاهي خواه قبل از تصميم كميسيون و يا‌ بعد از آن بهيچ عنوان پذيرفته نخواهد شد و تصميم كميسيون بايد بلافاصله باداره مربوطه ابلاغ بشود و اداره مزبور موظف است منتها در ظرف 7‌روز (‌باستثناي ايام تعطيل) نتيجه مناقصه را ببرنده مناقصه ابلاغ و سپس بانعقاد قرارداد و انجام معامله اقدام نمايد.

تبصره 3 - چنانچه در ظرف 7 روز (‌باستثناي ايام تعطيل) اداره مربوطه نتيجه تصميم كميسيون را ببرنده مناقصه ابلاغ ننمايد و يا پس از ابلاغ و‌ حاضر بودن برنده مناقصه براي انجام معامله دفع ‌الوقت نموده و اقدام بانجام معامله يا انعقاد قرارداد نكند و از اين جهت خسارتي متوجه دولت گردد‌ مسئول امر مورد تعقيب قرار خواهد گرفت.

تبصره 4 - در صورتيكه برنده مناقصه از قبول خودداري و يا پس از ابلاغ كتبي حداكثر تا هفت روز (‌باستثناي ايام تعطيل) حاضر بانعقاد قرارداد ‌نشود اداره مربوطه سپرده او را ضبط و بطريق مذكور در ماده 16 اقدام مينمايد.

ماده 16) قبل از انعقاد قرارداد يا تسليم تضمين حسن انجام معامله از طريق برنده مناقصه سپرده حائز حداقل درجه دوم مسترد نخواهد شد تا در ‌صورتيكه برنده مناقصه از انعقاد قرارداد يا انجام معامله خودداري نمايد اداره مربوطه بتواند با نفر دوم (‌درصورتيكه تفاوت بهاي پيشنهادي او با نفر ‌اول زيادتر از مبلغ سپرده نباشد) در انعقاد قرارداد با او اقدام نمايد و در صورتيكه تفاوت بهاء زيادتر از مبلغ سپرده باشد بايستي طبق ماده 14 عمل ‌نمايند بديهي است چنانچه نفر دوم هم پس از ابلاغ كتبي و انقضاي مهلت مقرر حاضر بانعقاد قرارداد نشود سپرده او ضبط خواهد شد.
مراتب مندرج در اين ماده بايد ضمن آگهي با اسناد مناقصه قيد شود.

ماده 17) چنانچه حائز حداقل قيمت بيش از يكنفر بوده و نسبت بواگذاري معامله بيكي از آنها رضايت حاصل نشود برنده بوسيله قرعه ‌تعيين خواهد شد.

ماده 18) در صورتيكه آگهي مناقصه براي اجناس مختلف منتشر شده و قيمت يك يا چند قلم از پيشنهادي نسبت به پيشنهاد ديگر ارزانتر و چند ‌قلم آن گرانتر باشد چنانچه خريد اجناس مورد معامله از فروشندگان متعدد مقرون بصرفه و ممكن باشد بايستي معامله تفكيك و هر قلم از اجناس‌ مزبور را از كسي كه بنازلترين قيمت قبول كرده خريداري و در غير اين صورت با كسي كه من ‌حيث ‌المجموع از همه ارزانتر پيشنهاد داده است انجام ‌شود.

ماده 19) هرگاه پيشنهادهاي رسيده بپولهاي مختلف يا در مقابل صدور كالا از كشور ايران و يا از مجراي حسابهاي پاياپاي دولت با كشورهاي ‌خارجه باشد اداره مناقصه ‌دهنده مكلف است مراتب را از طريق وزارتخانه يا اداره مستقل مربوطه بوزارت دارائي اطلاع داده و پس از اعلام نظر وزارت ‌دارائي بانجام معامله اقدام نمايد.

ماده 20) در صورتيكه تصميم كميسيون باكثريت آراء اتخاذ شود معتبر بوده و كسانيكه در اقليت هستند بايد نظر خود را با ذكر دليل در ذيل‌ صورتمجلس نوشته و امضاء نمايند.
در مورد معاملات مربوطه بامور فني چنانچه مهندس يا مأمور فني در اقليت واقع شود معامله بهر مبلغ كه باشد بكميسيون مذكوره در تبصره 1 ماده 15 ارجاع خواهد شد.

ماده 21) مناقصه حضوري در كليه معاملات مطلقاً ممنوع است.

ماده 22) در مورد تعمير و رنگ‌ كاري ابنيه و عمارات و تعمير جاده‌ هاي شوسه و آسفالت شده و امثال آن در صورتيكه اداره مربوطه انجام عمل را‌ بطور اماني بصرفه تشخيص نداده و بخواهد بمقاطعه واگذار نمايد و همچنين در مورد حمل محمولات و خريد خواربار و نوشت ‌افزار و اشياء ‌ديگري كه در مدت سال بطور استمرار مورد احتياج بوده و نميتوان ميزان آنرا جهت درج در آگهي مناقصه پيش ‌بيني كرد ممكن است مناقصه را بمدتي كه بيش از يكسال نباشد محدود و بترتيب زير عمل نمود:

1 - نسبت بتعمير راههاي شوسه و آسفالت شده و تعمير ابنيه و رنگ ‌كاري اداره مربوطه با در نظر گرفتن بهاي مصالح و دستمزد كاري كه براي ‌واحد هر يك از عمليات لازم خواهد بود قيمت واحد هر نوع عمل را عادلانه تعيين و مأخذ مناقصه قرار ميدهد و شركت ‌كنندگان در مناقصه نسبت بفهرست بهاي مزبور بقراري صدي چند پيشنهاد كسر يا اضافه خواهند داد.

2 - براي بدست آوردن نرخ كرايه افراد و حمل محمولات آگهي مناقصه بايد بمأخذ نفر كيلومتر منتشر و پس از بدست آمدن نتيجه با حائز‌ حداقل پيمان منعقد شود.

3 - در مورد خريد خواربار و نوشت‌ افزار و اشياء ديگر اداره مربوطه صورت جامعي از انواع خواربار و يا نوشت ‌افزار و اشياء ديگر مورد احتياج ‌تهيه و خريد آنها را با قيد اينكه اشياء مورد مناقصه هر مقدار كه در مدت مقرر مورد احتياج واقع شود تحويل گرفته خواهد شد بمناقصه ميگذارد.

تبصره) در موارد فوق چنانچه پيمانكار از انجام تعهد خودداري نمايد در صورتيكه اداره مربوطه بتواند با همان قيمت و شرائط احتياجات مورد ‌پيمان را براي بقيه مدت تأمين نمايد بدون اينكه مناقصه را تجديد كند اجرا پيمان را بدگري واگذار و چنانچه بآن قيمت تهيه احتياجات مورد پيمان‌ ميسر نگردد مناقصه را تجديد و مادامي كه نتيجه مثبت از مناقصه حاصل نشده اداره مربوطه بنحو مقتضي احتياجات خود را تأمين و طبق مواد پيمان ‌با پيمانكار رفتار خواهد نمود.

ماده 23 - در مورد تهيه لباس مستخدمين جزء و پرداخت دستمزد دوخت و بهاي آستر و خريد و تعمير بخاري و رنگ‌ كاري عمارات وزارتخانه‌ ها و‌ ادارات كشوري و شهرداري در مركز ميتوانند با نرخ مناقصه وزارت دارائي احتياجات خود را تأمين و يا مستقيماً اقدام بمناقصه بنمايند.

ماده 24 - در مورد تعيين نرخ ثابت براي دستمزد چاپ و صحافي اوراق و دفاتر كه جزء ضروريات يوميه و بطور مستمر مورد احتياج وزارت خانه ‌ها ‌و ادارات دولتي مي ‌باشد با توجه به بند 6 از ماده 40 قانون محاسبات عمومي در بهمن هر سال كميسيوني مركب از پنج نفر از اشخاص بصير و با اطلاع‌ بانتخاب وزارت دارائي تشكيل و با در نظر گرفتن اوضاع و احوال ميزان متوسط دستمزد كار و نرخ مواد اوليه مورد لزوم و ساير هزينه‌ هاي مربوطه و ‌منظور نمودن سود عادله براي چاپخانه تعرفه ثابت تنظيم و پس از تصويب وزارت دارائي در تمام مدت سال بعد مورد عمل قرار داده ميشود.

تبصره) مطبوعات كليه وزارتخانه ‌ها و ادارات بانكها و شركت ‌ها و ساير مؤسساتي كه تمام و يا نصف سرمايه آن متعلق بدولت است و ‌همچنين شهرداري و اداره كل برق بايستي بوسيله كميسيوني كه از طرف وزارت دارائي تعيين ميشود به نسبت سهمي كه براي هر يك از چاپخانه ‌ها‌ معين خواهد شد بين آنها تقسيم شود.

ماده 25 - چنانچه در مناقصه قيمتهاي پيشنهادي اضافه بر ميزان نرخ يا برآورد اوليه و در مزايده قيمتهاي پيشنهادي كمتر از ارزيابي قبلي بدست ‌آيد كميسيون مناقصه يا مزايده ميتواند با در نظر گرفتن صلاح و صرفه دولت به پيشنهادهاي واصله ترتيب اثر داده و معامله را بصرفه دولت انجام ‌دهد.

فصل سوم - انعقاد پيمان

ماده 26) در پيمان هاي خريد يا انجام كار بايد نكات زير قيد گردد:

1 - نوع و مقدار جنس و موضوع و ميزان كار با مشخصات لازم.

2 - مدت انجام تعهد و محل تحويل و شرائط تحويل ضمناً بايد پيش ‌بيني شود كه هرگاه پيمانكار در تحويل جنس يا انجام كار طبق شرائط پيمان ‌جزء يا كلاً تأخير نمايد تا مدت معيني كه منوط به تشخيص اداره معامله ‌كننده خواهد بود جريمه تأخير از او دريافت و چنانچه پس از انقضاء مدت‌ مذكور باز هم تعهدات پيمانكار انجام نشده باشد اداره معامله‌ كننده مختار است كه كار را بهر نحو مقتضي بداند انجام داده و اگر اضافه بر مبلغ قرارداد ‌تمام شود تفاوت را از محل تضمين و كسور وجه ‌الضمان و در صورت عدم تكافو آن از هرگونه مطالبات ديگر كه از پيمانكار داشته باشد استيفا نمايد و‌يا قرارداد را فسخ و تضمين پيمانكار را ضبط نموده و معامله را بهرنحو كه بصلاح و صرفه باشد انجام دهد.
هر يك از شقوق فوق كه در نظر گرفته مي ‌شود و مدتيكه جريمه تأخير تعلق خواهد گرفت و ميزان جريمه بايد در آگهي يا اسناد مناقصه قبلاً براي ‌استحضار داوطلبان قيد گردد.

3 - نمونه كالاي مورد معامله در موارديكه تهيه آن ميسر و تهيه ‌شده باشد مي ‌بايستي با مهر كميسيون مناقصه و پيمانكار ممهور و در اداره مربوطه‌ نگاهداري شود و فروشنده ملزم است كالاي مورد معامله را طبق نمونه مزبور تحويل دهد.

4 - در پيمان بايد تصريح شود كه پيمانكار از مشخصات جنس يا كار مورد معامله و مقتضيات محل اطلاع كامل داشته و در اجراي پيمان بعذر‌ عدم اطلاع نميتواند معتذر شود.

5 - در پيمان بايد قيد شود كه در صورت لزوم اداره ميتواند تا حدود بيست و پنج درصد از ميزان كار يا جنس موضوع معامله را كسر يا اضافه ‌نمايد و در هر دو حال بايد قبل از انقضاء مدت پيمان بپيمانكار اطلاع داده شود. در صورت اضافه شدن پيمانكار موظف است مطابق شرائط مقرره در ‌پيمان يا مهلتي كه متناسب با ميزان و مدت اصل پيمان باشد نسبت بمازاد عمل نمايد و در صورت كم شدن نيز در مدتي متناسب با مدت و مقدار اصل‌ پيمان قبل از انقضاء مهلت پيمان كتباً به پيمانكار اطلاع داده ميشود.

6 - در پيمان بايد بطور صريح ميزان كل بهاي مورد معامله يا انجام كار و ترتيب پرداخت آن قيد گردد و در موارديكه مأخذ معامله روي واحد ‌بهاء باشد مبلغ كل معامله در پيمان بطور پيش ‌بيني ذكر ميشود ليكن بهاي كارهاي انجام ‌يافته بدون در نظر گرفتن مبلغ مزبور طبق واحد بهاء احتساب‌ و پرداخت خواهد شد.

7- در صورت لزوم و با توجه بمقتضيات كار چنانچه در آگهي يا اسناد مناقصه تأديه پيش‌ پرداخت قيد شده باشد پس از أخذ تضمين بانكي ‌حداكثر ممكن است تا ميزان بيست و پنج درصد مبلغ كل معامله پيش‌ پرداخت داده شود مبلغ پيش ‌پرداخت بايد بطور صريح در قرارداد قيد و ترتيب‌ استهلاك آن باقساط يا يك جا نيز قيد شود.

8 - در پيمانهاي مربوط بساختمان و راهسازي و نظائر آن فاصله بين تحويل موقت و تحويل قطعي كار بطور صريح بايد ذكر شود.

9- براي حسن انجام كار بمأخذيكه در آگهي يا اسناد مناقصه قيد گرديده بايد وجه نقد يا تضمين بانكي قبل از امضاء پيمان اخذ و در پيمان ‌مراتب با طرز استرداد آن بطور وضوح قيد شود و علاوه بر اخذ تضمين حسن انجام كار در پيمانهاي ساختماني از وجوه اقساط كارهاي انجام شده ده ‌درصد در امور باربري و پانزده درصد كسر و بحساب سپرده خزانه منظور و قبض سپرده به پيمانكار داده شود و رد اين قبيل سپرده ‌ها بستگي خواهد داشت ‌بترتيب و رعايت مدتي كه از لحاظ فني در آگهي يا اسناد مناقصه تصريح شده است.

10 - مبالغ كسر شده بعنوان ده درصد از كاركردهاي پيمانكاران ساختماني را ميتوان بتقاضاي پيمانكار پس از انجام عمل تحويل موقت با اخذ‌ تضمين بانكي مسترد نمايد.

تبصره - وزارت دارائي مجاز است در صورتي كه مطالبات قطعي پيمانكاران ساختماني سازمانهاي دولتي و مؤسسات وابسته بدولت بر طبق گواهي‌ وزارتخانه با سازمان طرف پيمان از دو برابر مجموع سپرده‌ هاي صدي ده تضمين حسن انجام كار مربوط بهر يك از پيمانهاي منعقده تجاوز كند و بعللي پرداخت بموقع مطالبات آنان ميسر نباشد به پيشنهاد دستگاه طرف معامله موافقت نمايند كه وجوه سپرده صدي ده حسن انجام كار موقتاً به‌ پيمانكار مسترد گردد مشروط بر اينكه پيمانكار ذينفع كتباً تعهد و قبول نمايد كه وجوه مذكور از آخرين قسمت پرداخت همان مطالبات كسر و مجدداً ب‌حساب سپرده برگشت داده شود.
(‌مقررات اين تبصره بهيچوجه شامل پيمانكاراني كه بهاي كاركرد آنان بموقع پرداخت و يا مطالبات آنان در مورد هر يك از پيمانها كمتر از دو برابر‌ سپرده‌ هاي آنان باشد نخواهد بود).

ماده 27) در خريد و فروشهائي كه جنس مورد معامله بلافاصله پس از انجام تشريفات مناقصه يا مزايده تحويل و بهاي آن نقداً پرداخت يا دريافت‌ مي ‌شود احتياج بعقد پيمان نخواهد بود.

ماده 28 - در پيمان بايد قيد گردد كه پرداخت ماليات و هرگونه عوارض به عهده پيمانكار است.

ماده 29 - حق ارجاع بحكميت در هيچيك از پيمان ها نبايد قيد گردد.

فصل چهارم - ترتيب تحويل

ماده 30 - جنس يا كار انجام شده هرگاه مربوط بمعاملات جزئي و خيلي جزئي باشد تحويل آن بوسيله انباردار يا متصدي مربوطه انجام خواهد ‌شد در مورد معاملات عمده در مركز بايستي تحويل با نظارت كميسيوني كه لااقل مركب از اشخاص زير باشد صورت گيرد:
1 - يكنفر نماينده از طرف اداره مربوطه.
2 - يكنفر نماينده از طرف اداره حسابداري مربوطه.
3 - يكنفر نماينده از طرف اداره بازرسي و وزارتخانه يا اداره مستقل.

تبصره 1) در مورد تحويل كارهاي ساختماني و ماشين آلات و ساير كارهاي فني بايستي مهندس يا كارشناس نيز در كميسيون شركت داشته باشند.

تبصره 2) در شهرستان ها تحويل جنس و انجام كار بايد با نظارت نماينده دارائي و يا ناظر مالي و نماينده اداره مربوطه انجام شود بديهي است در‌صورت فني بودن معامله حضور مهندس يا كارشناس فني ضرورت دارد.

ماده 31) در معاملات عمده براي تحويل هر فقره جنس يا كار بايستي از طرف كميسيون صورت مجلس تنظيم و در آن بطور صريح قيد گردد كه‌ جنس مورد معامله يا كار انجام شده طبق نمونه ممهور (‌موضوع بند 3 از ماده 26) و يا مشخصات مندرج در پيمان مي ‌باشد و ذيل آن را تمام اعضاي ‌كميسيون و فروشنده يا پيمانكار امضاء و در مورد اجناسي كه تحويل انبار ميشود انباردار نيز صورت مجلس را امضاء و قبض صادر خواهد نمود و‌همچنين در مورد تحويل ساختمانها و امثال آن متصدي مربوطه بايد حضور داشته و صورتمجلس را امضاء نمايد.

تبصره) هرگاه در نوع جنس و مشخصات مورد تحويل بين اعضاء كميسيون و يا بين كميسيون از يكطرف و پيمانكار از طرف ديگر اختلاف نظر‌ حاصل شود صورت جلسه طبق نظر اكثريت اعضاء كميسيون تنظيم و اقليت يا پيمانكار نظر خود را ذيل صورت مجلس قيد و مراتب برئيس اداره مربوطه ‌ارجاع ميشود رئيس اداره مربوطه مكلف است كميسيوني از اشخاص ديگر بترتيب مقرر در ماده 30 و در صورت لزوم با حضور كارشناس معين نمايد ‌تا با حضور پيمانكار بمورد اختلاف رسيدگي و رأي اين كميسيون ولو باكثريت باشد قطعي خواهد بود.

فصل پنجم - مزايده

ماده 32 - در مورد فروش اشياء فرسوده بايستي بطريق حراج اقدام و اطلاعات كلي راجع بنوع اشياء و روز و محل حراج ضمن آگهي درج شود تا ‌طالبين خريد بتوانند با ملاحظه آنها در حراج شركت نمايند و نيز در آگهي بايد قيد گردد كه در مقابل فروش اشياء وجه نقد دريافت و هرگونه ‌عوارض بعهده خريدار خواهد بود.
معهذا چنانچه وزارتخانه يا اداره مربوطه مزايده كتبي را مقرون بصرفه و صلاح بداند ميتواند بطريق مزايده‌ كتبي اقدام نمايد.

ماده 33 - در مورد فروش اجناس دولتي و اشياء غيرفرسوده در صورتيكه ميزان معامله از پنجاه هزار ريال كمتر باشد بترتيب حراج بشرح ماده 32 اقدام و هرگاه ميزان معامله زائد بر پنجاه هزار ريال باشد مطلقاً به ترتيب مزايده كتبي عمل خواهد شد.

تبصره) در مورد مزايده كتبي چنانچه پس از انتشار آگهي پيشنهادي نرسد و يا پيشنهادهاي رسيده كمتر از سه فقره بوده و يا مقرون بصرفه و‌ صلاح نباشد بترتيب مقرر در ماده 14 اقدام خواهد شد.

ماده 34 - نسبت باجناس فاسد شدني در صورتيكه پس از انتشار آگهي پيشنهادي نرسيد اجناس مزبور از طريق حراج بترتيب مقرر در ماده 32 و ‌يا بهر ترتيبي كه كميسيون مزايده مقتضي بداند بفروش خواهد رسيد.

ماده 35 - فروش و اجاره دادن املاك و مستغلات و قنوات دولتي بهر مبلغ كه باشد با انتشار آگهي مزايده و رعايت تشريفات كه در اين آئين ‌نامه ‌پيش ‌بيني شده انجام ميشود مگر آنكه قوانين خاصي براي اينگونه معاملات مقرر شده باشد.

ماده 36 - ميزان اجاره عمارات و ماشين آلات و وسائط نقليه و امثال آن كه از طرف وزارت خانه‌ها و ادارات و مؤسسات دولتي در اختيار كارمندان يا ‌مقاطعه‌ كاران براي مدت مأموريت يا انجام كار مورد قرارداد گذارده ميشود به تراضي طرفين تعيين خواهد شد.

ماده 37) مقرراتيكه در اين آئين ‌نامه براي عمل مناقصه پيش‌ بيني شده در موارديكه منطبق با عمل مزايده كتبي باشد بايستي رعايت گردد.

فصل ششم - مقررات عمومي ‌

ماده 38 – وزارتخانه ‌ها و ادارات مستقل يا بنگاههاي دولتي بايد احتياجات خود را بموقع پيش‌ بيني و نسبت بانجام تشريفات مناقصه اقدام ‌نمايند تا در فصول مقتضي معامله انجام شود.

ماده 39 - در مورد حمل و نقل در صورتيكه استفاده از پست و راه ‌آهن دولتي مقدور باشد بايستي از حمل و نقل با وسائل ديگر خودداري كرد.

ماده 40 - براي معاملات عمده كه مربوط بامور فني و تخصصي باشد وزارتخانه ‌ها يا ادارات مستقل مربوطه كه عادتاً عهده ‌دار انجام اين نوع كارها‌ يا خريد اين نوع اجناس هستند بايد قبلاً ترتيب مقتضي براي تشخيص صلاحيت داوطلبان شركت در اين معاملات را داده و فهرست آنها را در اختيار ‌ادارات مربوطه بگذارند اين فهرست در آخر هر سال قابل تجديدنظر خواهد بود در اين صورت فقط پيمانكاران و فروشندگاني حق شركت در مناقصه و ‌معامله را دارند كه صلاحيت آنها بترتيب مذكور مسلم باشد.

ماده 41 - در مورد خريد ماشين آلات چنانچه نماينده رسمي كارخانه سازنده ماشين نو موجود نداشته باشد آگهي مناقصه منتشر ميشود و هرگاه ‌پيشنهادي براي فروش ماشين نو نرسيد و خريد آن در بازار آزاد نيز ميسر نشود وزارتخانه ‌ها و ادارات مستقل مربوطه ميتوانند در صورتيكه فوريت‌ ايجاب نمايد ماشين مستعمل قابل استفاده را ببهائي كه با در نظر گرفتن ميزان استهلاك بوسيله كارشناس تعيين خواهد شد خريداري نمايند.

ماده 42) در مورد ساختمان يا تغيير مسير راههاي شوسه و راه‌ آهن و احداث فرودگاه و كارخانجات و ابنيه فرهنگي و امثال آنها چنانچه معاوضه ‌اراضي يا ابنيه ضرورت پيدا كند ارزيابي بوسيله هيئتي مركب از نماينده اداره مربوط و نماينده دارائي و كارشناس رسمي دادگستري انجام و احتياج بانجام تشريفات مناقصه و مزايده نخواهد داشت.

ماده 43) در مورد مناقصه كارهاي ساختماني با آن كه اداره مربوطه مكلف است بهاي واحد انواع مختلف عمليات را قبلاً در اسناد مناقصه پيش ‌بيني ‌نمايد معذلك هرگاه كارهاي جديدي در ضمن عمل پيش بيايد بهاي واحد آن كارها بتناسب قيمت هاي اوليه از طرف اداره مربوطه تعيين و بموافقت ‌پيمان كار و تصويب وزارتخانه يا اداره مستقل يا هيئت مديره بنگاه دولتي خواهد رسيد ولي ميزان كارهاي جديد كه در قيمت هاي اوليه پيش ‌بيني نشده ‌نبايد از صدي ده برآورد اوليه كار مورد پيمان تجاوز نمايد.

ماده 44 - بهاي وسائط نقليه و آلات و ادوات آن و كالاهاي ديگر كه كارخانجات سازنده نماينده انحصاري فروش در ايران دارند بايستي با در نظر ‌گرفتن نرخ ارز و هزينه‌ هاي متعلقه و سود عادله براي مدت معيني بوسيله وزارت اقتصاد ملي تعيين و بفروشندگان و كليه وزارتخانه ‌ها و ادارات ابلاغ ‌شود تا اجناس مورد احتياج خودرا بنرخ مزبور خريداري نمايند.

تبصره - در صورتيكه فروشنده جنس حاضر نباشد جنس خود را بقيمت تعيين شده بفروشد اداره مربوطه ميتواند جنس را بقيمتي كه ‌فروشنده تعيين مينمايد خريداري و وزارت اقتصاد ملي را از جريان امر آگاه نمايد.

‌تبصره - چنانچه نماينده انحصاري فروش كارخانجات سازنده در ايران آلات و ادوات و ساير كالاهاي مذكوره در ماده بالا را موجود نداشته و يا حاضر‌ بفروش ببهاي تعيين شده از طرف وزارت بازرگاني نشوند و يا سازمانهاي دولتي تهيه اين قبيل احتياجات خود را باستثناي كالاهاي ممنوع‌ الورود ب‌طور مستقيم از خارج بصلاح و صرفه دولت تشخيص دهند مي‌ توانند اين قبيل كالاها را پس از تعيين نرخ از كمپاني سازنده با گواهي اطاق بازرگاني ‌كشور مربوطه و نمايندگي ايران در محل و در نظر گرفتن نرخ ارز و هزينه‌ هاي متعلقه در صورت مناسب بودن بمسئوليت خود پس از موافقت وزارت‌ دارائي بوسيله افتتاح اعتبار مستقيماً اقدام بخريد و ورود لوازم مذكور بنمايند.

ماده 45) مستخدمين دولت حق شركت در معاملات دولتي نخواهند داشت.

ماده 46) از تاريخ اجراي اين آئين‌ نامه هرگونه مقرراتي كه با مفاد آن متناقض باشد ملغي خواهد بود.

آئين ‌نامه معاملات دولتي مشتمل بر چهل و شش ماده كه بموجب تبصره 11 لايحه بودجه سال 1332 كه طبق قانون الغاء لوايح مصوب آقاي دكتر‌مصدق ناشيه از اختيارات در مدت مقرر بمجلس تقديم شده و قدرت قانوني پيدا نموده بتصويب كميسيون قوانين دارائي مجلس شوراي ملي رسيده ‌و قابل اجرا ميباشد.

رئيس مجلس شوراي ملي - رضا حكمت