هيأت وزيران در جلسه مورخ 13 / 5 / 1364 بنا به پيشنهاد شماره 1807 / 1 / 24 / 1726 مورخ 29 / 2 / 1364 وزارت كشور و تأييديه شماره 76 – 03 / 705 / م ح مورخ 11 / 4 / 1364 وزارت دفاع و شماره 2624 / 62 مورخ 22 / 4 / 1364 وزارت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، آئيننامه اجرائي قانون خدمت وظيفه عمومي را باستناد ماده 66 قانون مزبور بشرح زير تصويب نمودند:
آئيننامه اجرائي قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 29 / 7 / 1363 مجلس شوراي اسلامي
فصل اول – كليات
ماده 1 - اتباع ذكور دولت جمهوري اسلامي ايران از لحاظ قانون خدمت وظيفه عمومي با توجه به مقررات ماده 976 قانون مدني بشرح زير ميباشند.:
1 - كليه ساكنين ايران به استثناي اشخاصي كه تبعيت خارجي آنها مسلم باشد.
تبعيت خارجي كساني مسلم است كه مدارك تابعيت آنها مورد اعتراض دولت ايران نباشد.
2 - كساني كه پدر آنها ايراني است اعم از اين كه در ايران يا در خارجه متولد شده باشند.
3 - كسانيكه در ايران متولد شده و پدر و مادر آنان غير معلوم باشند.
4 - كسانيكه در ايران از پدر و مادر خارجي كه يكي از آنها در ايران متولد شده بوجود آمدهاند.
5 - كساني كه در ايران از پدري كه تبعه خارجه است بوجود آمده و بلافاصله پس از رسيدن به سن 18 سال تمام لااقل يكسال ديگر در ايران اقامت كرده باشند و الا قبول شدن آنها به تابعيت ايران بر طبق مقرراتي خواهد بود كه مطابق قانون براي تحصيل تابعيت ايران مقرر است.
6 - هر تبعه خارجي كه تابعيت ايران را تحصيل كرده باشد.
تبصره - اطفال متولد از نمايندگان سياسي و كنسولي خارجه مشمول فقره 4 و 5 نخواهند بود.
ماده 2 - اشخاصي كه تابعيت خارجي داشته و بعداً تابعيت ايراني تحصيل كرده باشند. از لحاظ انجام خدمت وظيفه تابع مقررات قانون خدمت وظيفه عمومي خواهند بود.
تبصره 1 - چنانچه در زمان داشتن تابعيت كشور خارجي مطابق قوانين همان كشور خدمت دوره ضرورت را انجام داده باشند براي مراحل احتياط و ذخيره تابع مقررات مربوط به اشخاص هم طبقه خود خواهند بود.
تبصره 2 - چنانچه كشور متبوع قبلي آنان فاقد مقررات خدمت وظيفه عمومي بوده و يا از انجام خدمت دوره ضرورت معاف شده باشند در صورت لزوم در زمان جنگ و بسيج همگاني بخدمت احضار خواهند شد.
ماده 3 - افراد ذكور ايراني از اول فروردين ماه سالي كه طي آن سال وارد سن نوزده سالگي ميشوند براي روشن شدن وضع مشموليت خود احضار خواهند شد.
ماده 4 - افرادي كه جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع تشخيص داده شوند در طي سالي كه به سن 19 سال تمام ميرسند بخدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد.
ماده 5 - در تعيين سن مشموليت براي احضار و اعزام روز يا ماه تولد تأثيري نخواهد داشت و كليه افراد ذكور متولد در يكسال شمسي (از اول فروردين ماه تا پايان اسفند ماه) متولد همان سال تلقي شده و از لحاظ مشمولين در يك طبق قرار خواهند گرفت.
ماده 6 - مشمولان قادر بخدمت و بلامانع كه در سال احضار، خود داوطلب انجام خدمت دوره ضرورت باشند در صورت نياز بنا به اعلام اداره وظيفه عمومي ميتوان آن را به خدمت اعزام نمود. ماده 7 - كليه مشمولان احضار شده مكلفند براي تعيين تكليف و روشن شدن وضع مشموليت در موعد مقرر خود را بمراكزي كه از طرف اداره وظيفه عمومي در رسانههاي گروهي اعلام ميشود معرفي نمايند. ماده 8 - سن مشمولان و افراد تحت تكفل آنان از لحاظ انجام خدمت وظيفه و يا معافيت از آن تابع مندرجات اولين شناسنامه آنان بوده و ابطال شناسنامه و اسناد سجلي مربوط بآن و هر نوع تغييري اعم از اصلاح و الحاق و يا تكميل كه بعداً بعمل آمده باشد در صورتيكه در وضع معافيت يا مشموليت مؤثر باشد ولو بر اساس حكم صادره از مراجع قضائي، معتبر نخواهد بود و سازمانهاي وظيفه عمومي و هيئتهاي رسيدگي مكلف برعايت مندرجات اوليه اولين شناسنامه مشمولين و افراد تحت تكفل آنان ميباشند. ماده 9 - چنانچه حسب اعلام مشمول يا سازمانهاي وظيفه عمومي يا تشخيص پزشك معاين اوليه يا يگانهاي محل خدمت پرسنل وظيفه تفاوت سن واقعي مشمول يا سن مندرج در شناسنامه وي بيشتر از 5 سال بنظر برسد مشمول در شوراي پزشكي (موضوع تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظيفه عمومي) معاينه و در صورتيكه شورا تفاوت سن مشمول را به ميزان مصرحه فوق تأييد نمايد به مشمول ابلاغ خواهد شد كه در مورد تصحيح شناسنامه خود از طريق مراجع ذيصلاح اقدام نمايد، بديهي است در صورتيكه طبق نظر شوراي پزشكي مشمول در سني قرار گيرد كه بايد بخدمت اعزام گردد بلافاصله بخدمت اعزام و چنانچه در سن معافيت قرار گيرد صدور و تحويل كارت معافيت مشاراليه منوط به ارائه شناسنامه تصحيح شده ميباشد. تبصره - در مورد مشمولاني كه تفاوت سن مندرج در شناسنامه جديد و شناسنامه اوليه آنان بيشتر از 5 سال باشد برابر روش مذكور در ماده 9 اقدام خواهد شد. ماده 10 - در مورد كسانيكه ظاهراً در سنين مشموليت قرار دارند و بعنوان عدم دريافت شناسنامه تقاضاي صدور شناسنامه مينمايند اداره ثبت احوال محل، اين قبيل افراد را جهت معاينه در شوراي پزشكي بحوزه وظيفه عمومي محل معرفي و سپس برابر نظر شورا نسبت به صدور شناسنامه براي آنان اقدام خواهند نمود و حوزههاي وظيفه عمومي بشرح ماده 9 در مورد آنها طبق شناسنامه صادره اقدام مينمايند. ماده 11 - در اسفند ماه هر سال طرح كلي نيازمندي ساليانه نيروهاي نظامي و انتظامي كه شامل نيازمندي هر دوره نيز خواهد بود و همچنين ترتيب تقدم تأمين نيازمنديها وسيله ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران تهيه و پس از تصويب شورايعالي دفاع جهت اجراء به اداره وظيفه عمومي ابلاع[ابلاغ] خواهد شد. تبصره 1 - بمنظور تهيه طرح نيازمنديهاي موضوع اين ماده كميسيوني با شركت نيروهاي نظامي و انتظامي در ستاد مشترك تشكيل خواهد شد. تبصره 2 - نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند سقف سازماني مصوبه پرسنل وظيفه خود همچنين تعداد موجودي را برابر آمار پايه خدمتي در خاتمه هر سال براي محاسبه نيازمنديهاي سال بعد به ستاد مشترك منعكس نمايند. تبصره 3 - چنانچه بر حسب ضرورت در يك يا چند دوره اعزام تغييري حاصل گردد تغييرات حاصله در قالب سهميه ساليانه هر يك از نيروها و سازمانها وسيله ستاد مشترك تنظيم و پس از تصويب شورايعالي دفاع جهت اجراء به اداره وظيفه عمومي ابلاغ خواهد شد. ماده 12 - در مواقع ضروري واگذاري مشمولين خاص بطور دستجمعي يا انفرادي به نيروهاي نظامي و انتظامي توسط ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران به اداره وظيفه عمومي ابلاغ خواهد شد. ماده 13 - اداره وظيفه عمومي پس از وصول ميزان نيازمندي هر يك از نيروهاي نظامي و انتظامي از ستاد مشترك در هر مرحله اعزام مشمول با تشكيل كميسيوني مركب از نمايندگان ستاد مشترك و نيروها و سازمانهائي كه داراي سهميه ميباشند سهميه هر نيرو يا سازمان را از مشمولان موجود در هر حوزه وظيفه تعيين خواهد نمود. تبصره - چنانچه مشمولان موجود در هر مرحله اعزام بيشتر يا كمتر از ميزان نيازمندي نيروهاي نظامي و انتظامي باشند تعداد افزايش يا كاهش مزبور بصورت تقسيم به نسبت بين مبادي مصرحه بر اساس سهميه آنها در همان مرحله اعزام تقسيم و سهميه تعيين شده اخير ملاك عمل حوزههاي وظيفه خواهد بود و در صورت وجود مشمول اضافي در طول سال بايستي ترتيبي اتخاذ گردد كه سهميه هيچيك از نيروهاي نظامي و انتظامي بيش از سهميه ساليانه آنها كه به تصويب شورايعالي دفاع رسيده است نگردد. ماده 14 - نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند پس از معين شدن سهميه آنها از هر حوزه مراتب را بمراكز آموزشي نيروهاي مربوطه اطلاع دهند. ماده 15 - چنانچه پس از تعيين سهميه بر اساس مقررات ماده 13 اين آئيننامه در حين اعزام تعداد مشمولان قابل اعزام اضافه بر سهميه باشند اداره وظيفه عمومي موظف است تعداد مازاد را بر اساس ترتيب تقدم مصوبه شورايعالي دفاع با نظر ستاد مشترك و نيروي ذيربط تا حد نيازمندي هر مرحله اعزام مربوطه به همان نيرو اختصاص دهد. ماده 16 - نحوه تقسيم و اختصاص مشمولان هر حوزه به نيروها و سازمانهاي نظامي و انتظامي به ميزاني كه مورد تصويب كميسيون قرار گرفته است با اداره وظيفه عمومي خواهد بود. ماده 17 - اداره وظيفه عمومي موظف است مشمولين هر نيرو را در مراكز آموزشي كه قبلا تعيين شده است تحويل نمايد. ماده 18 - مراكز آموزشي نيروهاي نظامي و انتظامي موظف به پذيرش مشمولاني كه با هماهنگي قبلي ستاد نيرو يا سازمان مربوطه، بآنان اختصاص داده شده و از طرف اداره وظيفه عمومي معرفي گردند ميباشند. ماده 19 - هزينه اعزام و حمل و نقل و جيره بين راه كليه مشمولان از مراكز اعزام تا مراكز آموزشي با ژاندارمري جمهوري اسلامي ايران خواهد بود، در محلهائي كه وسيله نقليه باندازه كافي موجود نبوده و امكان كمك و همياري موجود باشد ساير نيروهاي نظامي و انتظامي مساعدتهاي لازم را با حوزههاي وظيفه عمومي اعزام كننده در حمل و نقل مشمولان بعمل خواهند آورد. ماده 20 - هيچ يك از نيروهاي نظامي و انتظامي مجاز به پذيرش مشمولين فاقد دفترچه آماده بخدمت يا داراي دفترچه آماده بخدمت بدون معرفي اداره وظيفه عمومي نخواهند بود. ماده 21 - هر گاه مشمولان بدون معرفي اداره وظيفه عمومي بخدمت هر يك از نيروهاي نظامي يا انتظامي پذيرفته شوند مدتي را كه در آن نيروها خدمت نمودهاند جزء خدمت وظيفه عمومي محسوب نگرديده و با آنان مانند مشموليني كه بخدمت اعزام نگرديدهاند رفتار خواهد شد. ماده 22 - مشمولاني كه دفترچه آماده بخدمت دريافت داشته و وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت جهت انجام خدمت بمراكز آموزشي تعيين شده اعزام گرديدهاند ملزم به انجام خدمت در آن مركز آموزشي بوده و چنانچه مجدداً ضمن معرفي خود بيكي از حوزههاي ديگر وظيفه عمومي و يا معرفي بحوزه وظيفه اعزام كننده و كتمان اعزام قبلي دفترچه آماده بخدمت جديدي دريافت داشته و بمركز آموزشي ديگري اعزام گردند خدمت آنان در مركز آموزشي بعدي جزء خدمت وظيفه عمومي محسوب نگرديده و با آنان مانند مشموليني كه بخدمت اعزام نگرديدهاند رفتار خواهد شد. ماده 23 - نيروهاي نظامي و انتظامي بدون رعايت قانون خدمت وظيفه عمومي آئيننامههاي اجرائي آن يا بدون صدور حكم از مراجع قضائي مجاز به ترخيص سربازان وظيفه در حين خدمت وظيفه عمومي نميباشد. ماده 24 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ميتواند مشمولان مورد نياز خود را در هر دوره برابر ضوابط معينه از بين مشمولاني كه داراي دفترچه آماده بخدمت ميباشند انتخاب و مشخصات آنان را قبل از تاريخ اعزام بحوزههاي وظيفه عمومي صادركننده دفترچه آماده بخدمت اعلام نمايد تا مشمولين مورد نظر ازطريق آن حوزه ها در حد سهميه تعيين شده بمراكز آموزشي سپاه معرفي شوند. ماده 25 - در صورتيكه سهميه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي از مشمولان اعلام شده در هر حوزه تأمين نشود در صورت درخواست سپاه بقيه سهميه از ساير مشمولان تأمين خواهد شد. ماده 26 - نيروهاي نظامي و انتظامي كه از مشمولين وظيفه استفاده مينمايند موظفند پس از انجام خدمت مقرر كارت پايان خدمت هر يك از پرسنل وظيفه را صادر نموده و در صورتيكه فاقد غيبت اوليه يا فرار از خدمت باشند بآنان تحويل و مراتب را كتباً با ذكر مشخصات بحوزه وظيفه محل صدور شناسنامه آناناعلام نمايند تبصره1 - مشمولاني كه محل صدور شناسنامه آنان خارج از كشور باشد مراتب پايان خدمت آنان بحوزه وظيفه عمومي شماره 1 تهران اعلام خواهد شد. تبصره 2 ـ هرگاه افراديكه خدمت وظيفه عمومي خود را در هر يك از مراحل آن انجام داده و كارت پايان خدمت دريافت داشتهاند ادعاي مفقود شدن يا بسرقت رفتن يا غير قابل استفاده بودن آن را بنمايد و تقاضاي صدور المثني كرده مدارك لازم را براي اثبات ادعاي خود ارائه دهند (مدارك لازم با هماهنگينيروها و سازمانهاي نظامي و يا انتظامي تعيين ميگردد) يگانهاي صادركننده و در صورت انحلال و موجود نبودن آنها ستاد ردههاي بالاتر موضوع را براساسسوابق مربوط مورد بررسي قرار داده و پس از تأييد ادعاي متقاضي كارت المثني صادر خواهند نمود. ماده 27 - اعزام بخدمت مشمولين از طريق حوزههاي وظيفه صادركننده دفترچه آماده به خدمت انجام ميگردد، مگر در موارديكه اداره وظيفه عمومي تغييرمحل اعزام را ضروري بداند. ماده 28 - كليه مشمولان بايد خدمت وظيفه عمومي را در نيروهاي نظامي و انتظامي انجام دهند. ماده 29- هرگاه سازمانهاي دولتي در زمان صلح بخواهند از پرسنل كادر ثابت و وظيفه نيروهاي نظامي و انتظامي بطور دستجمعي يا انفرادي در امور توليدي وعمراني و تحقيقاتي و آموزشي و بهداشتي و درماني موضوع اصل 147 قانون اساسي استفاده نمايند بايد بالاترين مقام آن سازمان چگونگي استفاده از آنان را به نخستوزيري اعلام تا پس ازتصويب هيأت دولت مراتب از آنطريق حسب مورد به ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران (در مورد نيروهاي سه گانه) و وزارت كشور (در موردنيروهاي انتظامي) و ستاد مركزي سپاهپاسدارن انقلاب اسلامي اعلام گردد تا در اختيار وزارتخانهها و سازمانهاي درخواست كننده قرار گيرد. ماده 30 - ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران با وزارت كشور يا سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در صورت عدم موافقت با اعزام پرسنل درخواستي چگونگي آن را به شورايعالي دفاع گزارش نموده و برابر تصميم شورايعالي دفاع اقدام خواهند نمود. ماده 31 - پرسنل وظيفه هر يك از نيروهاي نظامي و انتظامي كه در اجراي ماده 29 اين آئيننامه بطور دستجمعي يا انفرادي در سازمانهاي دولتي بصورت مأمور خدمت مينمايند جمعي نيروي معرفيكننده محسوب ميشوند و كارت پايان خدمت خود را نيز از همان نيرو دريافت خواهد نمود. ماده 32 - مشمولان موضوع لايحه قانوني خدمت نيروي انساني درماني و بهداشتي مصوب 24 / 9 / 58 موظفند بحوزههاي وظيفه عمومي ذيربط مراجعه نموده و مانند ساير مشمولان جهت انجام خدمت دوره ضرورت اعزام گردند. ماده 33 - مشمولان ماده قبل مانند سايرين جهت طي دوره آموزش مقدماتي نظامي به مراكز آموزشي اعزام و پس از اتمام دوره آموزشي بدواً نيازمندي نيروهاي نظامي و انتظامي از آنان تأمين گرديده و تعداد مازاد جهت انجام خدمت موضوع لايحه قانوني خدمت نيروي انساني درماني و بهداشتي در اختيار وزارت بهداري قرار خواهند گرفت. ماده 34 - مدت آموزش مقدماتي نظامي مشموليني كه در اجراي ماده 33 اين آئيننامه در اختيار وزارت بهداري قرار خواهند گرفت در احتساب خدمت موضوع لايحه مذكور ملحوظ خواهد شد. ماده 35 - وزارت بهداري مشمولان معرفي شده را بخدمت پذيرفته و پس از انجام 5 سال خدمت مقرره با احتساب دوره آموزش نظامي مراتب را به حوزه وظيفه اعزام كننده مشمول اعلام و حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت در زمان صلح براي آنان صادر خواهد نمود. ماده 36 - مشمولان موضوع لايحه قانوني معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم از خدمت زير پرچم مانند ساير مشمولان جهت طي دوره آموزش نظامي مقدماتي بمراكز آموزشي اعزام گرديده و پس از اتمام دوره آموزشي مذكور جهت انجام خدمت موضوع لايحه قانوني معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم در اختيار وزارت آموزش و پرورش قرار خواهند گرفت. ماده 37 - مراكز تربيت معلم موظفند مشخصات فارغ التحصيلان مشمول خود را به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند. ماده 38 - وزارت آموزش و پرورش پس از انجام تعهد خدمت موضوع لايحه قانوني معافيت فارغ التحصيلان مراكز تربيت معلم مراتب را بحوزه وظيفه اعزام كننده آنان اعلام و حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت در زمان صلح براي آنان صادر خواهند نمود. ماده 39 - وزارت آموزش و پرورش موظف است اسامي مراكز تربيت معلم و تغييرات بعدي آن را به اداره وظيفه عمومي اعلام نمايد. ماده 40 - آموزشگاه فنون هواپيمائي موظف است مشخصات مشموليني را كه در اجراي ماده 8 قانون خدمت وظيفه عمومي تحت عنوان معلم خلبان وتكنيسين هواپيما استخدام نموده است پس از انجام تعهد مندرج در ماده 8 مذكور جهت صدور كارت معافيت از خدمت وظيفه عمومي بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد حوزه وظيفه عمومي ذيربط جهت اين قبيل مشمولان كارت معافيت از خدمت وظيفه عمومي صادر خواهند[خواهد] نمود. ماده 41 - شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران موظف است دانشجويان دوره چهار ساله آموزشي خود را كه متعهد انجام ده سال خدمت در همان شركت شدهاند جهت طي دوره آموزش مقدماتي و تخصصي نظامي بر روي عرشه ناوهاي نيروي دريائي مستقيماً بآن نيرو معرفي و مشخصات كامل فارغ التحصيلان مزبور را به حوزههاي وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد. تبصره فارغ التحصيلان موضوع اين ماده پس از پايان دوره آموزش مقدماتي و تخصصي نظامي به شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران معرفي و بعد از پايان ده سال خدمت مقرر در شركت مزبور از انجام بقيه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد. ماده 42 - شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران موظف است مشخصات مشمولين را كه تعهد موضوع ماده 9 قانون خدمت وظيفه عمومي را انجام دادهاند بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايد حوزه وظيفه عمومي ذيربط جهت اين قبيل مشمولان كارت معافيت دوره ضرورت صادر خواهد نمود. ماده 43 - مراكز تربيت معلم و شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران مجاز بپذيرش مشمولين غائب در مراكز تحصيلي مربوطه نميباشند. ماده 44 - آموزشگاه فنون هواپيمائي مجاز به استخدام مشمولين غائب در مشاغل معلم خلباني و تكنيسين هواپيما موضوع ماده 8 قانون خدمت وظيفه عمومي نميباشد. ماده 45 - وزارت آموزش و پرورش، شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران، آموزشگاه فنون هواپيمائي موظفند مشخصات كامل مشموليني را كه بمنظور خدمت و يا تحصيل در مراكز آموزشي مربوطه پذيرفتهاند بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان جهت ثبت در دفتر وضعيت مشمولين اعلام دارند. ماده 46 - چنانچه هر يك از مشمولين مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظيفه عمومي در هر مرحله از انجام تعهد مقرره خودداري نمايند وزارت بهداري، آموزش و پرورش، شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران و آموزشگاه فنون هواپيمائي حسب مورد موظفند مراتب را بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول اعلام دارند. ماده 47 - حوزههاي وظيفه ذيربط بوضع مشموليت اين قبيل افراد رسيدگي و در صورت بلامانع بودن مانند ساير مشمولين جهت انجام خدمت وظيفه عمومي اعزام خواهند نمود. ماده 48 - مشمولين وظيفه عمومي مندرج در ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي عبارتند از: ماده 49 - وزارتخانهها، ادارات و مؤسسات دولتي و وابسته بدولت، دفاتر اسناد رسمي، بانكها، شركتهاي تعاوني، نهادهاي قانوني، مؤسسات خصوصي كه قانوناً انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي حسب مورد در زمره وظائف آنان بوده و يا در ارتباط با وظائف آنان قرار دارد موظفند از مشمولين موضوع ماده 48 اين آئيننامه مدارك دال بر رسيدگي بوضع مشموليت آنان را اخذ و جزو منضمات پرونده متشكله منظور نمايند. تبصره - از مشمولين متولد 1328 تا پايان 1337 در صورتي مدارك دال بر رسيدگي بوضع مشموليت آنان خواسته ميشود كه براي مسئولين يا متصديان سازمانهاي مندرج در ماده 49 اين آئيننامه محرز شود مشمول داراي مدرك ليسانس يا بالاتر ميباشد. ماده 50 - مدارك دال بر رسيدگي بوضع مشموليت خدمت وظيفه عمومي بشرح زير ميباشند: تبصره - اداره وظيفه عمومي بنا بر مقتضيات و حسب مورد ميتواند مدارك لازم جهت انجام امور موضوع ماده 10 قانون را مورد تجديد نظر قرار داده و اصلاحات لازماز طريق شوراي هماهنگي موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون وظيفه عمومي تهيه و از طريق وزارت كشور جهت تصويب هيأت وزيران پيشنهاد نمايد. ماده 51 - ارزش و اعتبار ارائه هر يك از مدارك موضوع ماده 50 از لحاظ انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي حسب مورد بشرح زيراست: الف - دارندگان كارت پايان خدمت دوره ضرورت يا كارت معافيت دائم ميتوانند كليه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي را انجام دهند. ب - دارندگان كارت معافيت موقت (كفالت يا پزشكي) در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند: ج - دارندگان گواهي اشتغال به تحصيل بر اساس كارت معافيت تحصيلي معتبر در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند: د - دارندگان گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر استخدام در نيروهاي مذكور ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفهعمومي انجام دهند: ﮬ - دارندگان گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند: ز - دارندگان گواهي صادره از اداره وظيفه عمومي يا نواحي ژاندارمري در حد اختيار تفويضي ميتوانند اموري را كه در گواهي صادره ذكر شده است انجام دهند. ح - دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند: ط - دارندگان گواهي اشتغال به تحصيل و يا خدمت در وزارت بهداري و وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه فنون هواپيمائي و شركت كشتيراني جمهورياسلامي ايران موضوع مواد 6 - 7 - 8 - 9 قانون خدمت وظيفه عمومي ميتوانند موارد زير را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي انجام دهند: ي - دارندگان احكام صادره از محاكم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولين ميتوانند امور مربوط به ثبت معاملات غير قهري آنان را در حدي كه در حكم قيد شده است انجام دهند. ك - دارندگان كارت محروميت از انجام خدمت وظيفه عمومي كه باستناد قوانين قبلي صادر شده است ميتوانند كليه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي را با رعايت قوانين مربوطه انجام دهند. تبصره 1 - چنانچه مسئولين يا متصديان سازمانهاي مجري ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي امور مندرج در ماده مذكور را بدون ارائه مدرك دال بر رسيدگي بوضع مشمول (موضوع ماده 50 اين آئيننامه) انجام دهند امور انجام شده از درجه اعتبار ساقط است و مراتب به سازمان ذيربط بمنظور تعقيب قانوني مسئول يا متصدي متخلف اعلام خواهد شد. تبصره 2 - تأييد اصالت كارتهاي معافيت موقت موضوع بند (ب) اين ماده بايد از حوزههاي وظيفه عمومي صادركننده كارتهاي مزبور استعلام گردد. تبصره 3 - ادارات و نواحي و مناطق آموزش و پرورش و دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و شوراي مديريت حوزه علميه قم و يا نماينده رسمي آن درشهرستانها حسب مورد گواهي اشتغال به تحصيل براي دانشآموزان و هنرآموزان و دانشجويان و هنرجويان و طلاب علوم ديني در مورد موضوعات مندرج در بند «ج» اين ماده در طول سال تحصيلي كه در آن سال به تحصيل اشتغال دارند بر اساس كارت معافيت تحصيلي آنان صادر خواهند نمود. تبصره 4 - نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند گواهي موضوع بند «ﮬ» ماده 51 اين آئيننامه را با توجه تبصره 5 - استخدام در نيروهاي نظامي و انتظامي بصورت رسمي و پيماني مشمول مقررات اين ماده نبوده و طبق قوانين نيروي ذيربط مجاز خواهد بود. ماده 52 - مسئولين يا متصديان سازمانهاي مجري ماده 10 قانون خدمت وظيفه عمومي موظفند حسب مورد در موقع انجام امور موضوع ماده مذكور تاريخ تولد اشخاص را با توجه به مواد 8 و 9 و 10 اين آئيننامه در اسناد و مدارك تنظيمي قيد نمايند. ماده 53 - در زمان جنگ و بسيج همگاني در صورت لزوم مشموليني كه بعلتي در زمان صلح از خدمت دوره ضرورت معاف شدهاند بخدمت احضار و از حقوق و مزاياي مشمولين دوره احتياط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود. ماده 54 - احضار مشمولين فوق پس از پيشنهاد ستاد مشترك ارتش و تصويب شورايعالي دفاع با اداره وظيفه عمومي خواهد بود اداره وظيفه عمومي مراتب را از طريق رسانههاي گروهي باطلاع عموم رسانيده و احضارشدگان را مانند ساير مشمولين بخدمت اعزام خواهد نمود. تبصره 1 - ستاد مشترك ارتش در اينمورد با ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هماهنگي خواهد نمود. تبصره 2 - از مشموليني كه بعلت نقص عضو يا ابتلاء به بيماريهاي جسمي و رواني بطور موقت يا دائم از انجام خدمت دوره ضرورت در زمان صلح معاف شدهاند در شوراي پزشكي معاينه مجدد بعمل آمده و در صورت بقاء بيماري برابر نظريه شوراي پزشكي بخدمت اعزام نخواهند شد. ماده 55 - مشمولاني كه با طي دوره دانشكدهها و آموزشگاههاي نظامي و انتظامي براي خدمت در كادر ثابت استخدام ميشوند اگر مدت تحصيل از دو سال كمتر باشد مدتي از دوره خدمت آنان به نسبت كسري خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد. تبصره - نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند كارت پايان خدمت دوره ضرورت را جهت موظفين و بازنشستگان مربوطه كه بسن 50 سالگي نرسيدهاند صادر وبه آنان تحويل نمايند. تبصره - نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند كارت پايان خدمت دوره ضرورت را جهت موظفين و بازنشستگان مربوطه كه بسن 50 سالگي نرسيدهاند صادر وبه آنان تحويل نمايند. ماده 56 - در صورتيكه محصلين كادر ثابت مراكز آموزش نيروهاي نظامي و انتظامي قبل از نيل بدرجه (يا پايان دوره آموزشي در مورد سپاه پاسداران و كميتههاي انقلاب اسلامي) مستعفي يا اخراج شوند مدت آموزش جزء خدمت دوره ضرورت محسوب نگرديده و دو سال خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد. تبصره 1 - قسمتهاي مربوطه موظفند مشمولان فوق را بحوزه وظيفه محل معرفي نموده و حوزههاي وظيفه ذيربط بوضع اين قبيل مشمولان رسيدگي و در صورت بلامانع بودن مانند سايرين بخدمت اعزام خواهند نمود. تبصره 2 - مشمولان فوق نميتوانند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند مگر اينكه در سال اعزام مشمولين هم طبقه خود واجد شرايط معافيت تحصيلي باشند. ماده 57 - محصلين كادر ثابت مراكز آموزش نظامي و انتظامي چنانچه بعلت عدم صلاحيتي كه ناشي از اراده آنان نباشد اخراج شوند مدت تحصيل آنان درمراكز فوق جزو خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد. در صورتيكه مدت آموزش معادل يا بيشتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد كارت پايان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت مربوطه صادر و تحويل خواهد شد و در صورتيكه مدت آموزش كمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد كسري آنرا تا دوسال در همان نيرو يا سازمان انجام داده و كارت پايان خدمت دوره ضرورت را دريافت خواهند نمود. تبصره - قسمتهاي مربوطه موظفند پس از صدور كارت پايان خدمت دوره ضرورت مراتب را بحوزه وظيفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند. ماده 58 - تشخيص ارادي يا غير ارادي بودن عدم صلاحيت با شورا يا مرجع تصميم گيرنده در مورد اخراج دانشجو يا دانشآموز ميباشد. تبصره - عدم استعداد تحصيلي و مردوديت در آزمايشات مراكز آموزشي و فرهنگي كه منجر به اخراج شود ارادي محسوب ميگردد. ماده 59 - محصلين مراكز آموزشي كادر ثابت نيروهاي نظامي و انتظامي چنانچه قبل از نيل بدرجه (يا پايان دوره آموزش در مورد كميته و سپاه) بعلت بيماري بركنار گردند در صورتيكه مدت آموزش معادل مدت خدمت دوره ضرورت يا بيشتر آن باشد كارت پايان خدمت دوره ضرورت توسط قسمت مربوطه صادر و به آنان تحويل خواهد شد. چنانچه مدت آموزش كمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد به نزديكترين حوزه وظيفه عمومي محل معرفي و در شوراي پزشكي معاينه گرديده و در صورتيكه طبق مقررات اين آئيننامه قادر بانجام خدمت و بلامانع تشخيص داده شوند جهت ادامه بقيه خدمت دوره ضرورت بقسمت مربوطه اعزام خواهند شد. ماده 60 - افسران و همافران و درجه داران كادر ثابت نيروهاي نظامي و انتظامي و اعضاء ثابت سپاه پاسداران و كميتههاي انقلاب در صورتيكه بموجب مقررات استخدامي مربوطه از خدمت اخراج و يا مستعفي شوند مدت تحصيل آنان در مراكز آموزشي قبل از نيل بدرجه (يا پايان دوره آموزشي در مورد كميته و سپاه) جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و چنانچه مدت خدمت آنان بعد از نيل به درجه يا پايان دوره آموزش (مدت خدمت افسري، همافري، درجه داري عضويت ثابت سپاه و كميته) معادل مدت دوره ضرورت يا بيشتر از آن باشد كارت پايان خدمت دوره ضرورت آنان توسط قسمت محل خدمت صادر و تحويل خواهد شد در صورتيكه مدت خدمت آنان كمتر از مدت خدمت دوره ضرورت باشد چنانچه قادر به انجام خدمت و بلامانع باشند بقيه خدمت دوره ضرورت را با درجه سربازي وظيفه در قسمت مربوطه انجام داده و كارت پايان خدمت دوره ضرورت دريافت خواهند نمود. تبصره - قسمت محل خدمت مشمولين مواد فوق كليه تغييرات حاصله در وضع خدمتي آنان را ضمن ارسال يكبرگ تصوير شناسنامه بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه اعلام خواهند نمود. ماده 61 - مراكز آموزش نيروهاي نظامي و انتظامي موظفند مشخصات كامل مشمولاني را كه جهت تحصيل پذيرفتهاند بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمايند. ماده 62 - مشمولاني كه بعنوان كارمند رسمي با تعهد خدمت در نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام شوند پس از انجام تعهد از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد. ماده 63 - مدت تعهد مزبور در مورد كارمنداني كه از گروه پزشكي و فني بوده و داراي مدرك تحصيلي فوق ديپلم و بالاتر باشند در نقاط عادي 6 سال و در نقاطبد آب و هوا 4 سال خواهد بود و در مورد ساير كارمندان در نقاط عادي 9 سال و در نقاط بد آب و هوا 6 سال خواهد بود. تبصره 1 - مدتهاي تعهد مذكور در اين ماده ناظر به مشمولاني است كه از تاريخ 29 / 7 / 63 ببعد در نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام شده يا بشوند. تبصره 2 – طبقه بندي گروه پزشكي و فني بر مبناي قانون استخدام سازمان متبوع كارمندان خواهد بود. تبصره 3 - نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده مشخصات كارمندان استخدامي فوق را بحوزه وظيفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود. ماده 64 - نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده كارمند موظفند در طول مدت خدمت به آنان آموزش نظامي عمومي بدهند. ماده 65 - آن عده از كارمندان فوق كه بعلت انتزاع قسمت مربوطه از نيروهاي نظامي و انتظامي بيكي از وزارتخانهها يا سازمانهاي دولتي و وابسته بدولت و يا شهرداري و هلال احمر يا نهادهاي قانوني منتقل شوند بقيه مدت تعهد خود را در سازمان جديد انجام خواهند داد و چنانچه اين قبيل كارمندان قبلا دوره آموزش نظامي را طي ننموده باشند سازمانهاي مذكور موظفند با همكاري نيروهاي نظامي و انتظامي ترتيب آموزش نظامي آنان را بدهند. ماده 66 - نيروهاي نظامي و انتظامي و همچنين وزارتخانهها و سازمانهاي مندرج در ماده 65 موظفند پس از انجام تعهد مراتب را ضمن ارسال يكبرگ تصوير شناسنامه به حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه كارمندان اعلام دارند. حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت جهت آنان صادر خواهد نمود. ماده 67 - چنانچه كارمندان مذكور قبل از انجام تعهد از خدمت مستعفي و يا اخراج شوند نيروهاي نظامي و انتظامي و سازمان مربوطه موظفند مراتب را بحوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه آنان اعلام دارند. ماده 68 - چنانچه كارمندان مذكور قبل از انجام تعهد بنا بر تشخيص نيروهاي نظامي و انتظامي و سازمان مربوطه بعللي خارج از اعمال ارادي از خدمت بركنار شوند در صورتيكه مدت خدمت آنان حداقل در نقاط عادي 5 سال و در نقاط بد آب و هوا 3 سال باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود چنانچه كمتر از مدتهاي مذكور خدمت نموده باشند به ازاء هر يكسال كسري 4 ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد كه در هر حال مدت خدمت دوره ضرورت آنان كمتر از 4 ماه نخواهد بود. تبصره 1 - نيروهاي نظامي و انتظامي و سازمانهاي مربوطه موظفند مراتب را در مورد اين قبيل كارمندان بمنظور صدور كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت يا انجام بقيه خدمت دوره ضرورت بحوزه وظيفه عمومي محل اعلام نمايند تبصره 2 - حوزه وظيفه ذيربط حسب مورد نسب بصدور كارت معافيت از خدمت دوره ضرورت براي كسانيكه تعهد خود را انجام دادهاند يا اعزام كارمنداني كه داراي كسري خدمت هستند اقدام و براي اين قبيل كارمندان نيز پس از انجام كسري خدمت كارت معافيت صادر خواهد نمود. تبصره 3 - در صورتيكه كارمندان مذكور در تبصره 2 ماده 68 مايل باشند بجاي كارت معافيت از كارت پايان خدمت دوره ضرورت استفاده كننده[كنند] ميتوانند مانند ساير مشمولان خدمت دوره ضرورت را بطور كامل انجام داده و از كارت پايان خدمت دوره ضرورت استفاده نمايند. ماده 69 - سربازان وظيفهاي كه حين انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهينامه دوره ابتدائي و سپردن تعهد 5 سال خدمت پيماني براي خدمت در مشاغل سازماني مورد نياز نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام گردند دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد بمنزله خدمت دوره ضرورت محسوبخواهد شد. تبصره - نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده موظفند مراتب استخدام مشمولين مذكور را بحوزه اعزام كننده اعلام دارند. ماده 70 - نيروهاي نظامي و انتظامي استخدام كننده مشمولين فوق موظفند پس از انجام تعهد كارت پايان خدمت دوره ضرورت براي آنان صادر و تحويل نمايند. ماده 71 - چنانچه مشمولين فوق قبل از انجام تعهد بهر علت مستعفي و يا از خدمت بركنار گردند و مشمولين معافيتهاي قانوني نباشند با احتساب مدتي ازدوره ضرورت كه قبل از استخدام انجام دادهاند بقيه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال در نيروي مربوطه انجام خواهند داد. ماده 72 - نيروهاي نظامي و انتظامي مراتب را در مورد مشمولين ماده فوق ضمن ارسال يكبرگ تصوير شناسنامه بحوزه وظيفه عمومي محل صدورشناسنامه آنان اعلام خواهند نمود. ماده 73 - استخدام پرسنل وظيفه اي كه با داشتن غيبت اوليه بخدمت دوره ضرورت اعزام شدهاند تحت هر عنوان در نيروهاي نظامي و انتظامي مجاز نميباشد. ماده 74 - نيروهاي نظامي و انتظامي مذكور در اين آئيننامه عبارتند از: ماده 75 - مشمولاني كه وارد خدمت دوره ضرورت ميشوند طبق آئيننامههاي ارتش جمهوري اسلامي ايران نسبت به انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي و قانون اساسي ومقام رهبري (فرماندهي كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران) سوگند وفاداري ياد خواهند كرد. فصل دوم - احضار براي دوره ضرورت ماده 76 - اداره وظيفه عمومي در هر سال مشموليني را كه در آن سال وارد سن 19 سالگي ميشوند بمنظور رسيدگي بوضع مشموليتشان از طريق رسانههاي گروهي احضار خواهد نمود. ماده 77 - طبقات احضار شده مشمولين در هر سال بضميمه آگهيهاي احضار به وزارت امور خارجه اعلام ميگردد. وزارت امور خارجه مراتب را جهتاطلاع مشمولين مقيم خارج از كشور به كنسولگريها و نمايندگيهاي سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران اعلام خواهد نمود. ماده 78 - كنسولگريها و نمايندگيهاي سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران موظفند آگهي احضار طبقات احضار شده را به اطلاع مشمولان مقيم حوزه مأموريت خود و مشمولان مقيم نزديكترين كشور محل مأموريت (در صورتيكه در آن كشور نمايندگي سياسي وجود نداشته باشد) برسانند. ماده 79 - مشمولان احضارشده مكلفند بمنظور روشن شدن وضع مشموليتشان در طول سالي كه وارد سن 19 سالگي ميشوند خود را بسازمانهاي وظيفهعمومي محل تولد يا محل سكونت خود معرفي نمايند. ماده 80 - مشمولان مقيم خارج از كشور موظفند بمنظور روشن شدن وضع مشموليتشان خود را به كنسولگري يا نمايندگي سياسي جمهوري اسلامي ايران دركشور محل اقامت خود و در صورت نبودن آن به نزديكترين نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران معرفي نمايند ماده 81 - اداره ثبت احوال هر محل مكلف است سالانه صورت اسامي و مشخصات مشمولان شهرستان يا بخشها و حوزه مأموريت خود را كه در سال بعد بسن مشمولين (احضار) ميرسند از دفاتر مربوطه استخراج و بطور تفكيك در چهار نسخه تهيه و تنظيم و سه نسخه آنرا تا اول آذر ماه هر سال به سازمانها ومراجع وظيفه عمومي ارسال و نسخه چهارم را بعنوان سابقه نگهداري نمايد. ماده 82 - سازمانها و مراجع وظيفه عمومي يك نسخه از صورتهاي دريافتي را جهت ثبت در دفاتر مشخصات و وضعيت مشمولان (دفتر اسامي) مربوطه نگهداري نموده و دو نسخه ديگر را بمراجع زير ارسال خواهند نمود: ماده 83 - چنانچه پس از ارسال صورتهاي مشمولان از ادارات ثبت احوال بسازمانها و مراجع وظيفه عمومي اشخاصي بعلت عدم دريافت شناسنامه جهت دريافت آن به ادارات ثبت احوال مراجعه نمايند ادارات مزبور موظفند. ماده 84 - سازمانها و مراجع وظيفه عمومي كه مأمور رسيدگي بوضع مشمولان ميباشند پس از دريافت صورتهاي موضوع ماده 81 موظفند آنها را در دفتر وضعيت و مشخصات مشمولان (دفتر اسامي) برابر دستورالعمل مربوطه كه از طرف اداره وظيفه عمومي ابلاغ و در پشت دفتر مزبور ملصق است ثبت نمايند. ماده 85 - اداره ثبت احوال هر محل مكلف است همه ساله صورت اسامي مشمولان متوفاي سال قبل همچنين اسامي كساني را كه از طبقه اناث بوده و اشتباهاً به عنوان ذكوراسامي آنها به سازمان وظيفه عمومي محل داده شده است با انجام تشريفات در ماده 81 در اول آذرماه هر سال بسازمان وظيفه عمومي محل ارسال دارند كه در دفتر اسامي منعكس گردد. سازمان وظيفه عمومي محل به محض دريافت صورتهاي مذكور برابر ماده 82 اقدام خواهد نمود. ماده 86 - كليه اطلاعات مورد نياز سازمانها و مراجع وظيفه عمومي ضمن فرمهاي مخصوصي كه با هماهنگي اداره وظيفه عمومي و سازمان ثبت احوال كشور تهيه و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد از طريق اداره ثبتاحوال هر محل در اختيار سازمانهاي وظيفه عمومي قرار خواهد گرفت. ماده 87 - شهربانيها، كلانتريها و يگانها و پاسگاههاي ژاندارمري موظفند پس از انتشار آگهي احضار و يا اعلام سازمان وظيفه عمومي محل مشمولان حوزه مأموريت خود را شناسائي نموده و بآنان ابلاغ نمايند بمنظور روشن شدن وضع مشموليتشان خود را بسازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند. ماده 88 - حوزه وظيفه يا گروهان و يا پاسگاه ژاندارمري منطبق با مركز شهرستان و بخش بمحض دريافت صورتهاي مذكور در ماده 81 اين آئيننامه موظفند اسامي مشمولان حوزه استحفاظي پاسگاههاي تابعه و مجاور خود را بطور مجزا استخراج و به پاسگاه مربوطه بفرستند تا هر پاسگاه نسبت به احضار و اعزام مشمولان حوزه استحفاظي اقدام كند. ماده 89 - در هر يك از پاسگاههاي ژاندارمري غير منطبق با مراكز بخش اسامي مشمولان حوزه استحفاظي آن پاسگاه در دفتري كه بهمين منظور اختصاص داده ميشود ثبت ميگردد اعم از اينكه مشمولان مزبور در حوزه استحفاظي پاسگاه متولد شده يا در آنجا اقامت داشته باشند. مشمولان نيز مكلفند در موقع تغيير اقامت مراتب را به پاسگاه ژاندارمري اطلاع دهند تا تغييرات در دفتر مزبور ثبت گردد. ماده 90 - نمايندگيهاي سياسي جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور بايد دفتري جهت ثبت اسامي مشمولين مقيم حوزه مأموريت خود و مشمولان مقيم خارج از محل اقامت آنان كه نمايندگي كنسولي يا سياسي وجود ندارد تهيه و مشخصات كامل هر يك را با قيد شماره شناسنامه تاريخ و محل تولد شغل و نشاني كامل محل اقامت را در آن ثبت نمايند. ماده 91 - نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در خارج موظفند در تير ماه سال احضار اسامي مشمولان مقيم حوزه مأموريت خود را كه آگهي احضار آنان منتشر شده است از دفتر مذكور استخراج و در دو نسخه از طريق وزارت امور خارجه به اداره وظيفه عمومي ارسال دارند. فصل سوم – رسيدگي ماده 92 - دستورالعملها، بخشنامهها و اطلاعيهها و امور اجرايي مربوط كه موضوعاً مربوط به امور وظيفه عمومي و به نحوي در ارتباط با نيروهاي نظامي و انتظامي ومراجع قضائي باشد در شوراي هماهنگي موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظيفه عمومي مطرح گرديده و پس از تأييد شوراي مزبور براي كليهدستگاههاي فوقالذكر لازمالاجرا خواهد بود. ماده 93 - وزارت كشور، ستاد مشترك ارتش، ستاد مركزي سپاه و ديوانعالي كشور نمايندگاني بمنظور شركت در شوراي هماهنگي كه زير نظر رئيس اداره وظيفه عمومي تشكيل ميگردد معرفي خواهند نمود. ماده 94 - نمايندگان معرفي شده بايد در امور نظامي و انتظامي آگاهي لازم داشته و در مواقع ضروري بتوانند ضمن ارتباط با سازمان مربوطه در رفع مشكلات مطروحه همكاري لازم را بعمل آورند. ماده 95 - در صورتيكه هر يك از نمايندگان وزارتخانه و سازمانهاي مذكور در ماده 93 اين آئيننامه براي اعلام نظر نسبت به موارد مطروحه جلب نظر سازمان متبوع خود را ضروري تشخيص دهد ميتواند اعلام نظر نهائي را به جلسه بعدي موكول نمايد. ماده 96 - سازمانهاي وظيفه عمومي موظفند در طول سال احضار بطور مداوم بوضع مشمولان مقيم يا متولد حوزه مأموريت خود رسيدگي نمايند بطوريكه قبل از رسيدن بسال اعزام تكليف كليه مشمولين روشن شده باشد. ماده 97 - مشمولان وظيفه عمومي مكلفند در طول سال احضار بسازمان وظيفه عمومي محل تولد يا محل اقامت خود مراجعه و ضمن تسليم مدارك زير خود را معرفي نمايند تا بوضع مشموليت آنان رسيدگي شود. تبصره 1 ـگواهي فوق صرفاً بمنظور ارائه به سازمانهاي وظيفه عمومي بوده و قيد اين مطلب در متن آن الزامي است. تبصره 2 ـ نداشتن يا مفقود نمودن شناسنامه موجب سلب تكليف مشمولان از لحاظ اجراي تكاليف مقرر در اين ماده نبوده و اين قبيل مشمولان موظفند بموقع نسبت به تهيه شناسنامه يا المثناي آن اقدام نمايند. ماده 98 - مشمولاني كه برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالي و موافقت اداره وظيفه عمومي براي ادامه تحصيل به خارج از كشور عزيمت مينمايند پس از فراغت از تحصيل يا ترك آن مكلفند حداكثر ظرف يكسال بمنظور رسيدگي بوضع مشموليتشان بكشور مراجعه و خود را بسازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند. ماده 99 - مشمولاني كه پس از احضار بخدمت در موارد استثنائي بطور موقت و با اجازه اداره وظيفه عمومي بخارج از كشور مسافرت ميكنند مكلفند در خاتمه مدت تعيين شده بكشور مراجعه نموده و خود را بسازمانهاي وظيفه عمومي معرفي نمايند. ماده 100 ـ مشمولاني كه داراي كارت پايان خدمت يا معافيت دايم باشند تا زماني كه اداره وظيفه عمومي خروج آنان را از كشور در حدود قوانين ممنوعاعلام ننمايد ميتوانند از كشور خارج شوند. ماده 101 - بمشمولاني كه داراي معافيت موقت ميباشند در صورت لزوم و با اجازه اداره وظيفه عمومي در مدت اعتبار كارت معافيت موقت اجازه خروج ازكشور داده خواهد شد. ماده 102 - مشمولان غائب ميتوانند با اجازه اداره وظيفه عمومي بمنظور معالجه بيماري كه ضرورت آن بتأييد شورايعالي پزشكي وزارت بهداري يا شوراي پزشكي موضوع ماده 43 قانون خدمت وظيفه عمومي رسيده باشد از كشور خارج شوند. ماده 103 - اداره وظيفه عمومي از مشمولاني كه بطور موقت در موارد مندرج در اين آئيننامه بخارج مسافرت مينمايند تضمين لازم بصورت سپرده نقدي يا ضمانتنامه بانكي اخذ نموده و با مشمول شرط مينمايند كه در صورت عدم مراجعت بموقع مبلغ مورد تضمين بنفع دولت ضبط و نسبت به احضار مشمولان مورد بحث از طريق مبادي ذيربط اقدام لازم بعمل خواهد آورد. تبصره 1 - در صورتيكه توديع سپرده نقدي يا ضمانتنامه بانكي مقدور نباشد اداره وظيفه عمومي مجاز است با توجه به شخصيت و موقعيت اجتماعي و وضعيت مشمول و شخصي كه بعنوان متعهد مراجعه ميكند بجاي سپرده نقدي يا ضمانتنامه بانكي تعهد كتبي اخذ نمايد. تبصره 2 - فرزندان مشمول مامورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور، همچنين كساني كه براساس قوانين مربوط تحت كفالت يا ولايت قانوني آنها هستند با تاييد وزارت امورخارجه و ارايه تعهد كتبي مي توانند مادام كه ماموريت والدين آنها در خارج از كشور ادامه دارد، ايشان را همراهي نمايند. تبصره 3 (منسوخه 02ˏ11ˏ1379)- خروج موقت مشمولان زير از كشور، در صورتي كه داراي معافيت تحصيلي باشند در مدت اعتبار كارت معافيت موقت، بدون اخذ تضمينهاي فوق الذكر مجاز خواهد بود: ماده 104 - نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در كشورهاي خارج صلاحيت رسيدگي بوضع مشموليت مشمولان مندرج در مواد 98 و 99 و 101 و 102اين آئيننامه را ندارند. ماده 105 - سازمانهاي وظيفه عمومي موظفند مشمولاني را كه مراجعه مينمايند مورد معاينه پزشكي قرار داده و براي كسانيكه قادر بخدمت تشخيص داده شوند دفترچه آماده بخدمت صادر و تحويل نمايند. ماده 106 - مشمولاني كه دفترچه آماده بخدمت دريافت داشتهاند پس از اعلام در رسانههاي گروهي موظفند در زمان اعلام شده خود را جهت اعزام به محلهاي معينه معرفي نمايند. ماده 107 - سازمانهاي وظيفه عمومي مشمولان مندرج در ماده فوق را برابر دستورالعمل صادره از اداره وظيفه عمومي بمراكز آموزشي اعزام خواهند نمود. ماده 108 - چنانچه تعداد مشمولين قابل اعزام در هر دوره بيش از ظرفيت اعلام شده توسط مراكز آموزش نيروهاي نظامي و انتظامي باشد اداره وظيفه عمومي ميتواند اعزام آنان را به دورههاي بعد موكول نمايد. ماده 109 - بوضع مشمولاني كه ادعاي كفالت نمايند وسيله هيئتهاي رسيدگي مذكور در مواد 24 و 26 قانون خدمت وظيفه عمومي رسيدگي ميگردد. ماده 110 - مشمولان مقيم خارج از كشور كه مدعي كفالت هستند مكلفند مدارك مورد نياز را به نمايندگي سياسي يا كنسولگري جمهوري اسلامي محل اقامت و در صورت نبودن نمايندگي سياسي در محل اقامت به نزديكترين نمايندگي سياسي تسليم نمايند تا از طريق وزارت امور خارجه به اداره وظيفه عمومي ارسال گردد. ماده 111- بوضع مشموليت اين قبيل مشمولان در حوزه مركزي تهران رسيدگي و در صورتيكه رأي هيئت رسيدگي مبني بر معافيت صادر گردد كارت معافيت بمنظور تحويل به مشمول به وزارت امورخارجه ارسال خواهد شد حضور مشمول يا كسان وي در هيئتهاي رسيدگي ضروري نميباشد. ماده 112 – چنانچه بعد از صدور دفترچه آماده بخدمت و قبل از اعزام بخدمت دوره ضرورت يا قبل از صدور كارت معافيت كفالت تغييري در وضع مشمول حاصل شود كه از موجبات معافيت يا بلامانع بودن مشمول باشد درصورت اول مشمول يا هر بار از افراد تحتالكفاله او ميتوانند بسازمان وظيفه عمومي كه دفترچه آماده بخدمت صادر نموده مراجعه نمايند تا ادعاي آنان درهيئتهاي رسيدگي مطرح و رأي مقتضي صادر شود و در صورت دوم مشمول بايد به سازمان وظيفه عمومي مربوطه مراجعه و بلامانع بودن خود را اعلام دارد تا دفترچه آماده بخدمت جهت وي صادر گردد. ماده 113 - در صورتيكه در حين انجام خدمت دوره ضرورت تغييري در وضع مشمول حاصل شود و مشمول يا يكي از بستگان او كه مدعي كفالت مشمول نسبت بخود هستند ادعاي كفالت نمايند فرماندهان و رؤساي مربوطه مكلفند مراتب را بحوزه وظيفه عمومي اعزام كننده مشمول اعلام دارند حوزه وظيفه عمومي در اسرع وقت پرونده را در هيئت رسيدگي مطرح و در صورتيكه رأي هيئت رسيدگي بر معافيت تكفل صادر گردد مراتب بمنظور ترخيص وي بقسمت محل خدمتي مشمول اعلام و كارت معافيت تكفل با رعايت مقررات مربوطه وسيله حوزه وظيفه ذيربط جهت مشمول صادر خواهد شد. ماده 114 - در صورتيكه مشمول يا افرادي از بستگان او كه مدعي كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمايند كه حقي از آنان تضييع شده است يا هر يكاز اعضاء هيئتهاي رسيدگي يا فرماندهان گروهانها و گردانها و هنگها و نواحي ژاندارمري و رئيس اداره وظيفه عمومي با ذكر دليل موجه برأي صادره اعتراض نمايند، پرونده مشمول در هيئت رسيدگي تجديد نظر مطرح و رأي هيئت رسيدگي مزبور باستثناي موارد مندرج در ماده 28 قانون خدمت وظيفه عمومي قطعي و غير قابل اعتراض خواهد بود. ماده 115 - باعتراض مشمولاني كه در هيئتهاي رسيدگي اوليه سرباز شناخته شدهاند موقعي در هيئتهاي رسيدگي تجديد نظر رسيدگي خواهد شد كه بخدمت اعزام شده و گواهي اشتغال بخدمت ارائه نمايند. ماده 116 - در صورتيكه دلائل و مدارك مثبت مبني بر معافيت در پرونده موجود باشد رئيس اداره وظيفه عمومي و يا فرماندهان نواحي يا هنگها يا گردانهاي ژاندارمري و يا رئيس منطقه وظيفه عمومي تهران ميتوانند قبل از اعزام مشمول بخدمت دستور رسيدگي بپرونده مورد اعتراض مشمول را در هيئتهاي رسيدگي تجديد نظر صادر نمايند. ماده 117 - تشكيل هيئتهاي رسيدگي با حضور حداقل سه نفر از اعضاء امكانپذير است. ماده 118 - در صورتيكه هيئت رسيدگي با شركت كليه اعضاء تشكيل گردد رأي اكثريت مناطق اعتبار بوده و در صورتيكه با شركت 3 نفر از اعضاء تشكيل گردد اتفاق آراء معتبر خواهد بود. ماده 119 - شرط رسميت جلسه حضور فرماندار يا بخشدار و رئيس وظيفه عمومي محل يا نمايندگان آنان ميباشد. ماده 120 - در صورتيكه هيئت رسيدگي با حضور 4 نفر از اعضاء تشكيل شود نظر اكثريت مناط اعتبار خواهد بود و چنانچه اكثريت حاصل نشود پرونده در جلسه ديگري كه كليه اعضاء حضور خواهند داشت مورد رسيدگي قرار خواهد گرفت. ماده 121 - اعضائي كه در هيئت رسيدگي بدوي اظهار نظر نمودهاند حق شركت در جلسه هيئت رسيدگي تجديد نظر در آن مورد را نخواهند داشت. فصل چهارم (منسوخه 02ˏ04ˏ1391)- معافيتها ماده 122 - منظور از يگانه مراقب و نگهدارنده يا سرپرست مندرج در ماده 44 قانون خدمت وظيفه عمومي مشمولي ميباشد كه بشرح مواد زير تنها فرزند يا نوه ذكور بيش از 18 سال هر پدر يا مادر يا جد يا جده يا تنها برادر بيش از 18 سال خواهر يا برادر خود باشد. تبصره (منسوخه 18ˏ03ˏ1379)- از دو برادر ، تنها برادر بيش از 18 سال مشمول كه اشتغال به تحصيل دارد به شرط دارا بودن معافيت تحصيلي معتبر و همچنين تحصيل در خارج از محل سكونت مكفول ، مشمول معافيت ميباشد. ماده 123 - هرگاه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه بعلت نقص عضو يا بيماري به تشخيص هيئت رسيدگي يا كسب نظر شوراي پزشكي قادر به سرپرستي و مراقبت از افرادي كه مشمول ادعاي كفالت آنان را مينمايد نباشد و يا داراي برادر اسير يا مفقودالاثري باشد مشمول يگانه مراقب و سرپرست محسوب خواهد شد. ماده 124 - مشمولان برابر مقررات ماده 44 قانون خدمت وظيفه عمومي كفيل شناخته ميشوند و چنانچه در 5 سال متوالي داراي شرايط معافيت موقت يكساله باشند در پايان سال پنجم به آنان معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد. 1 - يگانه مراقب و نگهدارنده پدري كه بعلت بيماري يا نقص عضو يا كهولت به تشخيص هيئت رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي (موضوع تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظيفه عمومي) نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد. 2 - يگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر (در صورت مطلقه بودن مادر، بايد تاريخ وقوع طلاق قبل از ورود به سن 16 سالگي مشمول باشد). تبصره - چنانچه تاريخ وقوع طلاق بعد از ورود به سن 16 سالگي و قبل از سن مشموليت باشد به تشخيص هيئت پيشبيني شده در تبصره 2 ماده 21 قانون به وضع مشمولين رسيدگي خواهد شد. 3 - يگانه مراقب و نگهدارنده جد فاقد فرزند كه بعلت بيماري يا نقص عضو و يا كهولت بنا به تشخيص هيئت رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد. 4 - يگانه مراقب و نگهدارنده جده فاقد شوهر و فرزند. 5 - يگانه مراقب و نگهدارنده برادر فاقد پدر و همسر و فرزند كه بعلت بيماري يا نقص عضو بنا به تشخيص هيئت رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد. 6 - يگانه مراقب و نگهدارنده خواهر فاقد پدر و همسر و فرزندي كه بعلت بيماري يا نقص عضو بنا به تشخيص هيئت رسيدگي و با كسب نظر شوراي پزشكي نياز به مراقبت و نگهداري داشته باشد. 7 - يگانه سرپرست و نگهدارنده برادر يا خواهر صغير. ماده 125 - در مورد معافيت بمنظور سرپرستي نگهداري برادر يا خواهر صغير، مشمولي كه با صغار از يك پدر و مادر باشد حق تقدم خواهد داشت و در غير اينصورت مشمولي با صغار از يك پدر باشد حق تقدم دارد و وجود برادران ناتني صغار مانع از معافيت برادر پدر و مادري آنان نخواهد بود. ماده 126 - مشمولاني كه تنها برادر خواهري باشند كه فاقد پدر بوده و تا سن 24 سالگي شوهر اختيار ننمايد تا رسيدن خواهر بسن 24 سال تمام ميتوانند سالانه از معافيت موقت استفاده نمايند و پس از آن بخدمت اعزام خواهند شد. ماده 127 - از دو يا سه برادر واجد شرايط اعزام بخدمت يكي از آنان كه سن او از ديگران كمتر است بشرطي كه خود و برادري كه بخدمت رفته است فاقد غيبت باشند با ارائه گواهي اشتغال بخدمت برادر يا برادران ديگر ميتواند به تاريخ خاتمه خدمت برادر يا يكي از برادران دفترچه آماده بخدمت دريافت نمايد. تبصره 1 - برادر بزرگتري كه برادر يا برادران كوچكتر او بخدمت اعزام شدهاند و اعزام وي قبل از آنان بهر علت مقدور نبوده است چنانچه فاقد غيبت باشد ميتواند تا خاتمه خدمت يكي از آنان از تأخير در اعزام به خدمت استفاده نمايد. تبصره 2 - در صورتيكه مشمولان مذكور بخدمت اعزام شده باشند نميتوانند از معافيت تأخير در اعزام موضوع بند (د) ماده 44 قانون خدمت وظيفه عمومي استفاده نمايند. ماده 128 - به مشمولاني كه كفيل خواهر صغير ميشوند چنانچه تا 5 سال متوالي داراي شرايط معافيت باشند در پايان سال پنجم معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد. تبصره ـ چنانچه مدت معافيت موقت موضوع ماده فوق كمتر از 5 سال بوده و مشمول بلافاصله واجد شرايط مندرج در ماده 126 اين آئيننامه بشود مدت معافيت كفالت در زمان صغر خواهر با مدت معافيت كفالت خواهر مجرد در زمان كبر قابل جمع نبوده و مشمول پس از رسيدن خواهر بسن 24 سالگي تمام بخدمت اعزام خواهد شد. ماده 129 - مشمولاني كه براي انجام خدمت وظيفه عمومي احضار ميشوند چنانچه در تاريخهاي معينه خود را معرفي نكنند از معافيتهاي مذكور در اين فصل محروم ميشوند مگر اينكه در طول مدت غيبت و حين رسيدگي واجد شرايط معافيت كفالت بوده باشند و در ساير موارد تشخيص عذر موجه با رئيس اداره وظيفه عمومي يا نماينده او خواهد بود. ماده 130 (منسوخه 18ˏ03ˏ1379)- مدارك لازم براي تشخيص يگانه سرپرست بودن مشمول: ماده 131 - در پايان هر سال كه مشمولان سالم و بلامانع موضوع بند (1) ماده 39 قانون خدمت وظيفه عمومي كه بخدمت اعزام شدهاند بيش از ميزان نيازمندي نيروهاي مسلح باشند كه در اول همان سال از طرف ستاد مشترك اعلام گرديده است تعداد اضافي از مشمولان بند 2 ماده 39 كه مدت خدمت ضرورت آنان بيشتر است حسب اعلام اداره وظيفه عمومي از خدمت ترخيص و بحوزه وظيفه عمومي اعزام كننده معرفي خواهند شد. حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت در زمان صلح جهت آنان صادر و تحويل خواهند نمود. تبصره - چنانچه افرادي از مشمولان اين ماده مايل به ادامه خدمت باشند در صورت نياز نيروها و سازمانها ميتوانند بخدمت ادامه دهند. ماده 132 - در صورت تأمين نيازمندي نيروهاي مسلح بشرح ماده قبل براي مشمولانيكه حداقل 2 سال تمام از معافيت موقت استفاده نمودهاند وسيله حوزه وظيفه ذيربط كارت معافيت دائم در زمان صلح صادر و تحويل خواهد شد. ماده 133 - با مشمولانيكه پدر يا برادر آنها از تاريخ 19 / 10 / 56 در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن معلول يا اسير يا مفقودالاثر شده يا بشوند از نظر معافيت به ترتيب زير رفتار خواهد شد: ماده 134 - منظور از معلول مندرج در ماده 45 قانون و ماده 133 آئيننامه فرد ذكوري است كه در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن از تاريخ 19 / 10 / 56 به بعد معلول شده يا بشود و برابر نظر شوراي پزشكي بدون كمك شخص ديگري قادر به اداره امور شخصي خود نباشد. ماده 135 - مراتب معلوليت پرسنل نظامي و انتظامي بايد مورد تأييد نيرو يا سازمان مربوطه بوده و در ساير موارد تأييد بنياد شهيد كافي خواهد بود. ماده 136 - اسير و مفقودالاثر شخصي است كه در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن از تاريخ 19 / 10 / 56 ببعد اسير يا مفقودالاثر شده و مراتب در مورد پرسنل نيروهاي نظامي و انتظامي به تأييد نيروي مربوطه و در ساير موارد به تأييد بنياد شهيد رسيده باشد. ماده 137 - چنانچه معلول يا اسير يا مفقودالاثر غير از برادر پدر و مادري برادران ناتني ديگري داشته باشد وجود برادران ناتني مانع استفاده برادر تني از معافيت نخواهد بود. بخش دوم - معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء ماده 138 - مشمولاني كه پدر يا برادر آنان به درجه رفيع شهادت رسيده يا برسد با داشتن شرايط زير ميتوانند از معافيت موضوع قانون معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء مصوب 25 / 11 / 61 استفاده كنند: ماده 139 - شهادت پرسنل نيروهاي نظامي و انتظامي بايد به تأييد نيروي مربوطه و بنياد شهيد برسد و در ساير موارد تأييد بنياد شهيد كافي خواهد بود. ماده 140 - از هر خانواده شهيد فقط يك نفر ميتواند از معافيت فوق استفاده نمايد. ماده 141 - استفاده از معافيت خانواده شهداء در مورد چند برادر مشمول كه همه از يك پدر و مادر باشند با توافق والدين خواهد بود و در صورت عدم توافق يكي از آنان توسط اداره وظيفه عمومي به قيد قرعه انتخاب خواهد شد. ماده 142 - در صورتيكه پدر شهيد فوت نموده و مادر در قيد حيات باشد و برادران مشمول او متعدد باشند انتخاب با مادر شهيد خواهد بود و در صورتيكه مادر نسبت به انتخاب اقدام ننمايد يكي از آنان از طريق قرعه توسط اداره وظيفه عمومي انتخاب خواهد شد. ماده 143 - چنانچه مشموليني كه برادر شهيد هستند متعدد بوده و با شهيد از پدر يكي ولي از مادر جدا باشند مشمولي حق استفاده از معافيت دارد كه با شهيد از يك مادر باشد. ماده 144 - در صورتيكه شهيد فرزندان مشمول متعدد داشته باشد كه از يك مادر نباشند مشمولي ميتواند از معافيت استفاده نمايد كه تعداد خواهر و برادر صغير بيشتري داشته باشد در صورت نبود خواهر و برادر صغير حق تقدم با مشمولي است كه از مادر و از مادر و از پدر تعداد برادر كمتري داشته باشد. ماده 145 - در صورتيكه شهيد داراي برادري از پدر يا مادر بوده كه بسن مشمولين رسيده باشند و هر يك از پدر يا مادر مدعي معافيت فرزند خود بشوند در صورت عدم توافق بوضع معافيت رسيدگي نشده و پس از رفع اختلاف با مشمولي كه نتوانسته از معافيت استفاده كند مانند مشمولان هم طبقه او رفتار خواهد شد. ماده 146 - در صورتيكه شهيد داراي فرزندي باشد كه در سن مشموليت قرار دارد و يا ظرف 7 سال از تاريخ شهادت مشمول بشود و شهيد برادر مشمول نيز داشته باشد حق استفاده از معافيت با فرزند شهيد خواهد بود مگر اينكه همسر شهيد كتباً رضايت دهد كه بجاي فرزند شهيد برادر وي از معافيت استفاده نمايد. ماده 147 - چنانچه پدر و مادر مشمول فوت نموده و برادر و خواهر صغيري نيز وجود نداشته باشد مشموليني كه برادر شهيد هستند نميتوانند از معافيت استفاده نمايند. ماده 148 - در صورتيكه يكي از فرزندان شهيد از معافيت موضوع قانون معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهداء استفاده نمايد ساير فرزندان شهيد نميتواننداز معافيت كفالت استفاده نمايند. ماده 149 - چنانچه پدر و مادر شهيد فوت نموده و شهيد برادر يا خواهر صغير داشته باشد برادري ميتواند از معافيت موضوع قانون معافيت يك نفر از فرزندان خانواده شهداء استفاده نمايد كه با شهيد و برادر يا خواهر صغير وي حسب مورد از يك پدر يا مادر باشد. ماده 150 - در صورتيكه پدر شهيد فوت نموده و مادر در قيد حيات باشد و شهيد برادران مشمول متعدد تني و ناتني داشته باشد حق تقدم با مشمولي است كه با شهيد از يك پدر و مادر (تني) ميباشد. ماده 151 - در صورتيكه شهيد برادران ابويني نداشته باشد بين برادران ناتني شهيد حق تقدم با برادري خواهد بود كه تعداد بيشتري خواهر و يا برادر صغير داشته باشد. در صورت تساوي شرايط حق تقدم با مشمولي است كه داراي برادر كمتر ميباشد. ماده 152 - چنانچه مشمولي قبلا از معافيت كفالت استفاده نموده باشد پس از شهيد شدن برادر يا پدر خود ميتواند تقاضاي تبديل معافيت كفالت را به معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء نمايد. ماده 153 - استفاده مشمول از معافيت پزشكي و معافيت تحصيلي مانع استفاده برادران ديگر وي از معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء نخواهد بود. ماده 154 - غيبت مشمول مانع استفاده وي از معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء نخواهد بود. ماده 155 - چنانچه مشمولي از خانواده شهداء از معافيت كفالت دائم استفاده كرده باشد ساير برادران و فرزندان نميتوانند از معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء براي همان موضوع استفاده نمايند. مگر اينكه معافيت كفالت مقدم بر شهادت باشد. ماده 156 - مشموليني كه تقاضاي استفاده از معافيت را مينمايند در صورتيكه داراي برادر مشمول غايبي باشند تا معرفي برادر غايب به تقاضاي آنان رسيدگي نخواهد شد. ماده 157 - رسيدگي به تقاضاي معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء در هيئتهاي رسيدگي موضوع مواد 24 و 26 قانون خدمت وظيفه عمومي بعمل خواهد آمد. ماده 158 - مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده پدر كه قادر به اداره امور خود نباشد بشرح زير است: تبصره 1 - حضور پدر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه پدر مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشد گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور پدر مشمول در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند نمود. تبصره 1 - حضور مادر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه مادر مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشد، گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور مادر مشمول در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان بايد هر يك از مدارك فوق را بتعداد مورد نياز بحوزه وظيفه عمومي مربوطه تحويل نمايند. ماده 160 ـ مدارك لازم براي رسيدگي بادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده جد يا جده پدري يا مادري كه قادر به اداره امور خود نباشند بشرح زير است: الف ـ جد پدري يا مادري. تبصره 1 - حضور جد مشمول با شناسنامه عكس دار در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است در صورتيكه جد بهر علت قادر به حضور در جلسه دادگاه نباشد. گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور وي در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را بتعداد مورد نياز بحوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. ب - جد مادري يا پدري. تبصره 1 - حضور خواهر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است. چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسة هيئت رسيدگي نباشد گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز بحوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. تبصره 1 - حضور برادر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه برادر مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشد، گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور برادر مشمول در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را بتعداد مورد نياز بحوزههاي وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند نمود. تبصره 1 - حضور يكي يا كليه برادران و خواهران صغير مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است، چنانچه هر يك از برادران يا خواهران صغير مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشند، گواهي مراجع ذيصلاح مبني بر عدم امكان حضور در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. تبصره 1 - حضور خواهر مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه هيئت رسيدگي نباشد، گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور خواهر مشمول در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. ماده 165 - مدارك لازم براي رسيدگي به تقاضاي معافيت يكنفر از فرزندان خانواده معلولين بشرح زير است: تبصره 1 - حضور پدر يا مادر مشمول يا هر دوي آنان يا برادر معلول مشمول در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه هر يك از آنها قادر به حضور درجلسه نباشند گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور آنان در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. ماده 166 - مدارك لازم براي رسيدگي به تقاضاي معافيت يك نفر از فرزندان خانواده اسراء يا مفقودالاثرها بشرح زير است: تبصره 1 - حضور پدر يا مادر مشمول يا هر دو[ي] آنان در جلسه هيئت رسيدگي ضروري است چنانچه هر يك از آنها قادر بحضور در جلسه نباشند گواهي مراجع ذيصلاح ذيربط مبني بر عدم امكان حضور آنان در جلسه الزامي است. تبصره 2 - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز به حوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. ماده 167 - مدارك لازم براي رسيدگي به تقاضاي معافيت يكنفر از فرزندان خانواده شهداء بشرح زير است: تبصره - مشمولان هر يك از مدارك فوق را به تعداد مورد نياز بحوزه وظيفه عمومي ذيربط تحويل خواهند داد. فصل پنجم - آموزش نظامي مشمولان و درجات و حقوق و مزاياي آنان ماده 168 - كليه مشمولان خدمت وظيفه عمومي كه از طريق مراجع پزشكي و سازمانهاي وظيفه قادر به خدمت و بلامانع تشخيص داده شدهاند به مراكزآموزشي نيروهاي نظامي و انتظامي تحويل و طبق برنامه آموزشي كه از طريق ستاد مشترك ارتش و ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تنظيم ميگردد دوره آموزش مقدماتي نظامي را بايد طي نمايند. ماده 169 - كليه مشمولان فوق ديپلم جهت طي دوره درجه داري وظيفه به مراكز آموزشي و فرهنگي نيروهاي نظامي و انتظامي اعزام و پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي و تخصصي و موفقيت در آزمايشهاي مربوطه و داشتن سلامت جسمي و رواني و صلاحيت اخلاقي و سياسي بيكي از درجات گروهباني وظيفه نايل ميشوند. ماده 170 - مشمولان فوق ديپلم كه به دوره آموزشي درجه داري وظيفه اعزام ميشوند در صورت مردود شدن در دوره آموزش مقدماتي يا تخصصي و يانداشتن سلامت جسمي و رواني و صلاحيت اخلاقي و سياسي بقيه خدمت خود را با درجه افرادي وظيفه انجام خواهند داد. ماده 171 - كليه مشمولان ديپلمه و پائينتر پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي با درجه افرادي وظيفه به خدمت خود در نيروهاي نظامي يا انتظامي مربوطه ادامه خواهند داد. ماده 172 - در موارد ضروري نيروها و سازمانهاي نظامي و انتظامي مجاز خواهند بود به تعداد مورد نياز از بين مشمولان ديپلمه پس از خاتمه دوره آموزش مقدماتي نظامي بر اساس ضوابط زير انتخاب و جهت طي دوره درجه داري وظيفه در تخصصهاي مورد لزوم به مراكز فرهنگي مربوطه اعزام دارند: ماده 173 - مشمولان ليسانسيه و بالاتر در صورتيكه قادر بخدمت و بلامانع تشخيص داده شوند براي طي دوره آموزش مقدماتي نظامي تحويل مراكزآموزشي خواهند شد و پس از موفقيت در دوره مذكور در صورتيكه از لحاظ اخلاقي و سياسي و مكتبي شايستگي داشته باشند براي طي دوره آموزش افسري وظيفه اعزام خواهند گرديد. ماده 174 - مشمولانيكه داراي دانشنامه دكترا در هر رشته باشند پس از طي دوره آموزش افسري و موفقيت در آموزشهاي مربوطه بدرجه ستوان يكمي مفتخر خواهند شد. ماده 175 - مشمولان ليسانسيه و فوق ليسانسيه در صورت موفقيت در آزمايشهاي دوره آموزشي افسري وظيفه بدرجه ستواندومي مفتخر خواهند شد. ماده 176 - در صورتيكه مشمولان ليسانسيه و بالاتر در آزمايشهاي دوره آموزش مقدماتي نظامي مردود شوند و يا طبق نظر شوراي مركز آموزشي از لحاظ جسمي، مكتبي و اخلاقي صلاحيت لازم جهت نيل به درجه افسري را نداشته باشند، براي طي دوره درجه داري وظيفه اعزام خواهند شد. ماده 177 - در صورتيكه مشمولان ليسانسيه و بالاتر در آزمايشهاي دوره آموزش افسري وظيفه مردود گردند يا طبق نظر شوراي مركز آموزشي مربوطه از لحاظ مكتبي و اخلاقي صلاحيت لازم جهت نيل به مقام افسري را نداشته باشند بقيه خدمت دوره ضرورت را برابر نظر شورا با يكي از درجات گروهباني وظيفه انجام خواهند داد. ماده 178 - ميزان حقوق و مزاياي ماهانه افسران، درجه داران، دانشجويان، دانشآموزان و افراد وظيفه بشرح زير خواهد بود: تبصره - ضريب حقوق درجه داران وظيفه عبارتست از ضريب حقوق پرسنل كادر ثابت ارتش جمهوري اسلامي ايران. ماده 179 - ميزان مرخصي سالانه پرسنل وظيفه در مدت خدمت برابر مدت مرخصي پرسنل كادر ثابت نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران ميباشد و چگونگي استفاده از آن در آئيننامه مرخصي پرسنل نيروهاي مسلح تعيين خواهد شد. ماده 180 - پرسنل وظيفهايكه در حين خدمت وظيفه عمومي اسير يا مفقودالاثر بشوند حسب مورد تا پايان دوره اسارت يا تعيين تكليف از طريق واحد مربوطه به عائله تحت تكفل آنان به ترتيب زير حقوق پرداخت خواهد شد: تبصره - عائله تحت تكفل پرسنل وظيفه حسب مورد برابر مقررات استخدامي نيروهاي نظامي و انتظامي خواهد بود. ماده 181 - از نظر اين آئيننامه پرسنل وظيفهاي اسير يا مفقودالاثر شناخته ميشوند كه توسط نيرو يا سازمان مربوط بر اساس مقررات مورد عمل نيروهاي نظامي و انتظامي مراتب اسارت يا مفقودالاثر بودن آنان تأييد گردد. ماده 182 - با مشمولاني كه مشغول گذارنيدن دوره ضرورت بوده و بعلل قانوني از خدمت ترخيص شوند چنانچه علتي كه موجب ترخيص گرديده مرتفع و بازگشت آنان بخدمت ضروري باشد در صورتيكه بيش از يكسال از تاريخ ترخيص نگذشته باشد بترتيب زير رفتار خواهد شد: تبصره 1 - در صورتيكه از تاريخ ترخيص مشمولان موضوع ماده فوق بيش از يكسال گذشته باشد ولو اينكه بعلتي از قبيل اخذ مدرك تحصيلي بالاتر وغيره تغيير وضع داده باشند در صورت بلامانع بودن جهت طي دوره آموزش به مراكز آموزشي مربوطه اعزام خواهند شد. تبصره 2 - مدت خدمت قبلي مشمولان مذكور در ماده فوق جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب خواهد شد. ماده 183 - پرسنل وظيفهاي كه توسط مقامات قضائي زنداني ميشوند در زمان بازداشت ارتباط آنان با نيرو يا سازمان مربوطه قطع و از كسوت نظامي خارج خواهند شد. تبصره 1 - چنانچه بازداشت در دوره آموزش باشد در صورت اعاده به خدمت مجدداً دوره آموزش مربوط را طي خواهد نمود در غير اينصورت بقيه خدمت وظيفه را انجام خواهد داد. تبصره 2 - مدت زنداني جزو خدمت وظيفه محسوب نخواهد شد. ماده 184 - مدت خدمت دوره ضرورت مشمولاني كه بهر علت از خدمت منفك گرديده و مجدداً بخدمت اعزام ميشوند مدتي است كه در زمان اعزام مجدد آنان ملاك عمل ميباشد. ماده 185 - يگان ترخيص كننده اين قبيل مشمولان موظف است مدارك اعزامي را ضمن ذكر علت ترخيص به حوزه اعزام كننده ارسال دارد. فصل ششم - غيبت مشمولان وظيفه عمومي و جرائم و مجازاتها بخش اول - غيبت مشمولان خدمت وظيفه عمومي ماده 186 - مشمولان زير غائب محسوب ميشوند: ماده 187 - مشمولان غايب كه پس از دستگيري يا معرفي خود در حين رسيدگي از لحاظ پزشكي معاف دائم شناخته شوند چنانچه علت معافيت در ايام غيبت بوجود آمده باشد جهت رسيدگي به اتهام غيبت بمراجع قضائي معرفي ميگردند و چنانچه به تشخيص شوراي پزشكي معاينه كننده علت معافيت اينگونه مشمولان در تاريخ احضار و طول مدت غيبت نيز وجود داشته از تعقيب كيفري معاف خواهند بود. ماده 188 - مشمولان غايب كه پس از حضور يا دستگيري در معاينه پزشكي معاف موقت تشخيص داده شوند تا تعيين تكليف قطعي (معافيت دائم پزشكي يا اعزام بخدمت) برگ معافيت موقت داده نخواهد شد. ماده 189 - مشمولان غايبي كه بخدمت دوره ضرورت اعزام شدهاند چنانچه در حين خدمت معاف پزشكي دائم تشخيص داده شوند پرونده آنان بحوزه وظيفه عمومي اعزام كننده اعاده تا موضوع غيبت در محاكم صالحه قضائي مورد رسيدگي قرار گيرد. ماده 190 - مشمولاني كه داراي غيبت بوده و بخدمت اعزام ميشوند پس از پايان خدمت كارت پايان خدمت بحوزه وظيفه عمومي اعزام كننده ارسال خواهد شد و حوزه اعزام كننده چگونگي غيبت را به دادسراي محل اعلام و برابر حكم صادره از دادگاه عمل خواهد شد. ماده 191 - مشمولان غايبي كه بخدمت دوره ضرورت اعزام ميشوند در صورتيكه در حين خدمت دوره ضرورت حسن رفتار و اخلاق از آنان مشاهده شود و يا در عمليات جنگي ابراز شجاعت و فداكاري نمايند و مراتب مورد گواهي فرمانده نيرو يا سازمان مربوطه واقع گردد موضوع همراه كارت پايان خدمت دوره ضرورت به حوزه وظيفه اعزام كننده اعلام تا از آن طريق به اداره وظيفه عمومي منعكس گردد كه در صورت موافقت اداره وظيفه عمومي از اعلام موضوع غيبت به محاكم صالح قضائي صرفنظر نموده و كارت پايان خدمت دوره ضرورت از طريق حوزه ذيربط به آنان تحويل گردد. ماده 192 - مراجع انتظامي موظفند مشمولان غايب حوزه استحفاظي را دستگير نموده و بحوزه وظيفه محل تحويل دهند. بخش دوم - جرائم و مجازاتها ماده 193 - مشمولان خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اوليه مرتكب فرار از خدمت گردند واحد آموزشي مربوطه اوراق اعزامي را ضمن اعلام فرار بحوزه اعزام كننده مشمول فراري اعاده مينمايند. ماده 194 - مشمولين فراري از خدمت كه اوراق اعزامي آنان بحوزه وظيفه اعاده گرديده پس از مراجعه حتيالامكان به همان واحد اوليه و چنانچه اعزام او به واحد اوليه ميسر نباشد بيكي از پادگانهاي آموزشي همان نيرو يا سازمان اعزام خواهند شد. در اوراق اعزامي اينگونه مشمولين قيد ميشود كه نامبرده مرتكب فرار از خدمت گرديده ملبوس و لوازم اوليه را از پادگان آموزشي قبلي دريافت نموده است و نسبت بتعقيب كيفري وي در محل خدمتي جديد اقدام نمايند. ماده 195 - خدمت قبلي اين قبيل مشمولان پس از معرفي يا دستگيري حتي در صورت فرار مكرر جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد. ماده 196 - مشمولانيكه پس از خاتمه دوره آموزش مرتكب فرار از خدمت شوند در صورتيكه مدت فرار از خدمت آنان 6 ماه يا كمتر باشد پس از دستگيري يا معرفي نسبت به تعقيب كيفري آنان برابر مقررات قانون دادرسي و كيفر ارتش اقدام و بقيه خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد. ماده 197 - چنانچه مدت فرار از خدمت پرسنل وظيفه پس از پايان دوره آموزش بيش از 6 ماه باشد، مدت خدمت قبلي آنان جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نگرديده و برابر مقررات قانون دادرسي و كيفر ارتش نسبت به تعقيب كيفري آنان اقدام خواهد شد. ماده 198 - دستگيري و تعقيب كيفري پرسنل وظيفه فراري حسب مورد بعهده مأمورين دژبان و مأمورين انتظامي محل خواهد بود. نخستوزير - ميرحسين موسوي 


1 - دارندگان مدارك دكتراي پزشكي، دندانپزشكي، داروسازي، دامپزشكي، متولدين 1328 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
2 - دارندگان مدارك دكتراي غير گروه پزشكي و دارندگان مدارك فوق ليسانس و ليسانس متولدين 1334 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
3 - دارندگان مدارك فوق ديپلم و ديپلم و كمتر از آن و اشخاص فاقد سواد متولدين 1338 و بعد از آن تا پايان پنجاه سالگي.
الف - كارت پايان خدمت دوره ضرورت (زير پرچم سابق)
ب - كارت معافيت دائم
ج - كارت معافيت موقت (كفالت يا پزشكي و يا معافيت برادر يا فرزند اسير) در مدت اعتبار آن.
د - گواهي اشتغال به تحصيل بر اساس كارت معافيت تحصيلي معتبر.
ﮬ- گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر استخدام در نيروهاي مذكور.
و - گواهي صادره از نيروهاي نظامي و انتظامي مبني بر اشتغال بخدمت دوره ضرورت در نيروهاي مذكور بدون داشتن غيبت اوليه.
ز - گواهي صادره از اداره وظيفه عمومي يا نواحي ژاندارمري در حد اختيار تفويضي توسط اداره وظيفه عمومي كه حسب مورد بامضاء رئيس اداره وظيفه عمومي و يا فرمانده ناحيه ذيربط خواهد رسيد.
ح - گواهي اشتغال به تحصيل و يا خدمت در وزارت بهداري، وزارت آموزش و پرورش، سازمان كشتيراني جمهوري اسلامي ايران، آموزشگاه فنون هواپيمائي موضوع مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون خدمت وظيفه عمومي.
ط - احكام صادره از محاكم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولين
ي - دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن.
ك - كارت محروميت از انجام خدمت وظيفه عمومي كه باستناد قوانين قبلي صادر شده باشد. 

1 - شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2 - دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته بدولت و نهادهاي قانوني.
3 - كانديدا شدن جهت شوراها و انجمنهاي قانوني.
4 - تحويل اصل گواهينامه يا پايان نامه دورههاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
5 - عضويت در شركتهاي تعاوني.
6 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال به طور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
7 - دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
8 - استخدام بصورت روزمزد - خريد خدمت در وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته بدولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي.
1 - شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2 - دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3 - كانديدا شدن جهت شوراها و انجمنهاي قانوني.
4 - عضويت در شركتهاي تعاوني.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي. 6 ـ تحويل اصل گواهينامه يا پاياننامه دورههاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. 7 ـ دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني. 8 ـ استخدام به صورت روزمزد- خريد خدمت در وزارتخانهها،مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني شركتهاي دولتي. 
1 - شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2 - دريافت هرگونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3 - تحويل اصل گواهينامه يا پاياننامه دورههاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانههاي مربوطه.
4 - عضويت در شركتهاي تعاوني.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
1 - شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2 - دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3 - تحويل اصل گواهينامه يا پاياننامه دورههاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
4 - عضويت در شركتهاي تعاوني.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
6 - دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
1 - دارندگان دفترچه آماده بخدمت بدون مهر غيبت در مدت اعتبار آن چنانچه موفق به انجام مراحل ثبت نام و آزمون صدور گواهينامه شدند گواهينامه صادر وبه آنان تحويل خواهد شد.
2 - دريافت مستمري از سازمانهاي دولتي و وابسته و نهادهاي قانوني.
3 - استخدام بصورت روزمزد - خريد خدمت در وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني و شركتهاي دولتي. 
1 - شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه.
2 - دريافت هر گونه وام و كمكهاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق وزارتخانهها و مؤسست دولتي و وابسته به دولت و نهادهاي قانوني.
3 - كانديدا شدن جهت شورها و انجمنهاي قانوني.
4 - عضويت در شركتهاي تعاوني.
5 - ثبت هر گونه نقل و انتقال غير قهري اموال بطور مستقيم و غير مستقيم در دفاتر اسناد رسمي.
به ماده 58 قانون فقط براي پرسنل وظيفهاي كه دفترچه آماده بخدمت آنان فاقد مهر غيبت باشد صادر نمايند.
الف - وزارتين دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران.
ب - ستاد مشترك ارتش جمهوري اسلامي ايران.
ج - ستاد مركزي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران.
د - نيروهاي سه گانه ارتش جمهوري اسلامي ايران.
ﮬ - ژاندارمري و شهرباني جمهوري اسلامي ايران.
و - كميتههاي انقلاب اسلامي ايران
ز - همچنين ستادها - ادارات - يگانها - و شركتهاي تابعه و وابسته به آنها.
ح - پليس قضائي.
الف - نسخه اول به اداره وظيفه عمومي.
ب - نسخه دوم به هنگ يا گردان ژاندارمري.
الف - در صورتيكه تاريخ تولد مورد ادعاي اين اشخاص يا مشمولان مندرج در صورتهاي ارسالي و يا طبقات قبل كه در شمول معافيت طبقاتي نيستند طبق باشد پس از صدور شناسنامه صورت اسامي آنان را ضمن صورتهاي سال بعد ارسال دارند.
ب - در صورتيكه تاريخ تولد مورد ادعاي اشخاص مذكور در اين ماده با سالهاي تولد مندرج در صورتهاي ارسالي يا طبقات قبلي كه در شمول معافيت طبقاتي نيستند منطبق نباشد، برابر مقررات ماده 10 اين آئيننامه اقدام و پس از صدور شناسنامه صورت اسامي آنان را ضمن صورتهاي سال بعد ارسال دارند. 
الف ـ عكس بتعداد مورد نياز.
ب ـ فتوكپي شناسنامه بتعداد مورد نياز.
ج ـ گواهي فراغت از تحصيل در صورتيكه فارغ التحصيل داخل كشور باشند در مورد ديپلمهها از ادارات آموزش و پرورش و در مورد فوق ديپلم و ليسانس و بالاتر از دانشگاهها ومؤسسات آموزش عالي مربوط و چنانچه فارغالتحصيل خارج كشور باشند گواهي ارزش تحصيلي در مورد ديپلمهها از وزارت آموزش و پرورش و در مورد فوق ديپلم و ليسانس و بالاتر از [آن] وزارت فرهنگ و آموزش عالي و در مورد طلاب علوم ديني ارزش تحصيلي بر مبناي ارزشيابي مدرك تحصيلي آنان يا شوراي مديريت حوزه علميه قم و يا نماينده رسمي آن خواهد بود. 


الف ـ دانشجويان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي كشور كه از طريق كنكور رسمي سراسري پذيرفته شدهاند با معرفي كتبي مراجع ياد شده.
ب ـ طلاب علوم ديني حوزههاي علميه با تأييديه كتبي شوراي مديريت حوزه علميه قم يا نمايندگي آن در استانها.





















الف - فتوكپي شناسنامه افراد ذينفع كه مأمور مربوطه با اصل سند سجلي تطبيق داده و ذيل آن نام و نشان خود را با ذكر تاريخ تأييد و امضاء مينمايد.
ب - استشهاد امضاء شده توسط سه نفر از بستگان مشمول كه به تأييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
ج - انجام تحقيقات در مورد صحت و سقم ادعاي مشمول و مفاد استشهاد تنظيمي توسط مأموران حوزه يا پاسگاه انتظامي يا كلانتري مربوط و احراز هويت بستگان شهود وي كه به گواهي و مهر و امضاي فرمانده حوزه يا پاسگاه انتظامي يا كلانتري محل رسيده باشد. 



الف - در صورتيكه مشمول يگانه فرزند ذكور يا يگانه برادر شخص معلولي باشد كه برابر نظر شوراي پزشكي قادر به اداره امور شخصي خود نباشد معافيت دائم از خدمت دوره ضرورت و احتياط بوي داده خواهد شد.
ب - در صورتيكه مشمول يگانه فرزند ذكور خانواده معلول نبوده و داراي برادر صغير يا برادر عليلي باشد كه برابر نظر شوراي پزشكي قادر به سرپرستي برادرمعلول خود نباشد 5 سال متوالي به آنان معافيت موقت داده شده و در پايان سال پنجم در صورت بقاء شرايط، به آنان معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد.
ج - مشمولانيكه يگانه فرزند ذكور خانوادهاي باشند كه پدر يا برادر آنها اسير يا مفقودالاثر شده يا بشوند 5 سال متوالي به آنان معافيت موقت داده شده و در صورت بقاء شرايط در پايان سال پنجم به آنان معافيت دائم زمان صلح داده خواهد شد. 





الف - تاريخ شهادت برادر يا پدر مشمول بعد از نوزدهم ديماه هزار و سيصد و پنجاه و شش باشد.
ب - از تاريخ شهادت بيش از هفت سال نگذشته باشد.
ج - پدر و مادر مشمول يا يكي از آنها در قيد حيات بوده و يا مشمول عهده دار سرپرستي برادر يا خواهر صغير خود باشد. 



















1 - تصوير شناسنامه پدر.
2 - تصوير شناسنامه مادر.
3 - تصوير شناسنامه برادران و خواهران مشمول (در صورتيكه هر يك از آنان فوت كرده باشند برگ فوت آنان).
4 - عكس پدر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
5 - تصوير شناسنامه همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
6 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر مشمول به استعلام حوزه وظيفه ذيربط در مورد مشخصات فرزندان ذكور پدر و مادر.
7 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه ژاندارمري محل صدور شناسنامه مشمول.
8 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول تنظيم و جهت تحقيق و تكميل بكلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول [و] پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل وگواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه بحوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
9 - برگ معاينه پزشكي پدر مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت به اداره امور و نياز بمراقبت و نگهداري بعلت كهولت يا بيماري يا نقصعضو.
10 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي پدر بعلت نقص عضو يا بيماري (درصورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشد).
11 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول بامضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به تأييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد. 


ماده 159 - مدارك لازم براي رسيدگي بادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده مادر كه قادر به اداره امور خود نباشد بشرح زير است:
1 - گواهي فوت پدر.
2 - رونوشت طلاقنامه مادر در صورتي كه مادر مشمول مطلقه شده باشد.
3 - تصوير شناسنامه مادر.
4 - تصوير شناسنامه پدر مشمول در صورتيكه مادر مشمول مطلقه شده باشد.
5 - تصوير شناسنامه برادران و خواهران مشمول
6 - گواهي فوت برادر يا برادران مشمول در صورتيكه فوت نموده باشند.
7 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه مشمول و پدر و مادر وي باستعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط درباره مشخصات فرزندان ذكور مادر.
8 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و مادر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
10 - عكس مادر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد
11 - تصوير شناسنامه و يا خلاصه فوت شوهر و با شوهران قبلي مادر مشمول.
12 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي مادر بعلت نقص عضو يا بيماري (در صورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشد).
13 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول بامضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به تأييد مراجع انتظامي محل رسيده باشد.
14-رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارايه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)




1 - تصوير شناسنامه جد.
2 - تصوير شناسنامه نوه هاي ذكور و اناث.
3 - گواهي فوت فرزندان جد.
4 - عكس جد مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
5 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول در مورد فرزندان و نوه هاي جد تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و جد وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه بحوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
تصوير شناسنامه همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
6 - برگ معاينه پزشكي جد مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر نياز به مراقبت و نگهداري بعلت بيماري يا نقصعضو يا كهولت.
7 - چناچه جد داراي همسران ديگر باشد تصوير شناسنامه آنها.
8 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه افراد بندهاي 1 و 2 به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط در مورد مشخصات آنان.
9 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
10 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي جد بعلت بيماري يا نقص عضو (درصورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشد).
11 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاء سه نفر از بستگان مشمول كه بگواهي دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد. 


1 - در مورد مشمولانيكه ادعاي تكفل جده مادري يا پدري خود را نموده باشند مدارك مذكور در بند الف اين ماده به استثناي مدارك مندرج در بند 6.
2 - گواهي فوت شوهر يا طلاقنامه جده كه تاريخ وقوع طلاق قبل از رسيدن مشمول به سن مشموليت باشد. 
ماده 161 - مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده خواهر كه قادر به اداره امور خود نباشد بشرح زير است:
1 - گواهي فوت پدر
2 - تصوير شناسنامه خواهر
3 - تصوير شناسنامهها در مشمول و همسر با همسران ديگر پدر مشمول
4 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و خواهر تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پساز بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط در مورد فرزندان آنها.
6 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
7 - عكس خواهر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
8 - در صورتيكه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
9 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرست خواهر بعلت نقض عضو يا بيماري (درصورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشند).
10 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه بگواهي دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد.
11-رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارايه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)



ماده 162 - مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه مراقب و نگهدارنده برادر كه قادر به اداره امور خود نباشد بشرح زير است:
1 - گواهي فوت پدر
2 - تصوير شناسنامه برادر بيمار مشمول
3 - تصوير شناسنامه ساير برادران مشمول
4 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و برادر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و برادر وي فرستاده ميشود. مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود.
5 - عكس برادر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
6 - در صورتيكه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
7 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت پدر و مادر به استعلام حوزه وظيفه ذيربط در مورد فرزندان آنها.
8 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفهعمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - برگ معاينه پزشكي برادر مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت به اداره امور خود و نياز به مراقبت و نگهداري بعلت بيماري يا نقصعضو.
10 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد.
11-رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارايه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)



ماده 163 - مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه سرپرست و نگهدارنده برادر يا خواهر صغير بشرح زير است:
1 - گواهي فوت پدر
2 - تصوير شناسنامه برادران يا خواهران صغير.
3 - تصوير شناسنامه مادر مشمول و همسر يا همسران ديگر پدر مشمول.
4 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و برادر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر و برادر وي فرستاده ميشود. مرجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و مهر و امضاء رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
5 - عكس برادر يا برادران و خواهر يا خواهران صغير مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
6 - در صورتيكه پدر مشمول قبلا همسران ديگري داشته باشد تصوير شناسنامه آنها.
7 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي برادر يا خواهر صغير خود بعلت بيماري يا نقص عضو (در صورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشد).
8 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد.
9 - در صورتيكه به وضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
10 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت پدر و مادر و مشمول به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط درباره مشخصات فرزندان آنها.
11-رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارايه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)



ماده 164 - مدارك لازم براي رسيدگي به ادعاي كفالت مشمولان يگانه سرپرست خواهر مجرد:
1 - گواهي فوت پدر
2 - تصوير شناسنامه خواهر
3 - تصوير شناسنامه مادر مشمول و همسر يا همسران ديگر پدر مشمول
4 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و خواهر او تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وي فرستاده ميشود، مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه عمومي ذيربط اعاده خواهند نمود).
5 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سكونت مشمول و پدر و مادر او به استعلام حوزه وظيفه عمومي ذيربط در مورد فرزندان آنها.
6 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان و يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
7 - عكس خواهر مشمول كه توسط كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل اقامت گواهي شده باشد.
8 - در صورتيكه پدر مشمول قبلاً همسران ديگري داشته است تصوير شناسنامه آنها.
9 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي خواهر مجرد خود بعلت بيماري يا نقصعضو.
10 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي رسيده باشد.
11-رونوشت مصدق احكام مبني بر حبس پدر (به نحوي كه از تاريخ ارايه آن بيش از يك سال به انقضاي حبس باقي مانده باشد.)



1 - تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه معلول شده باشند.
2 - گواهي نيروهاي نظامي و يا انتظامي مربوطه كه به تأييد بنياد شهيد رسيده باشد مبني بر معلوليت پدر يا برادر مشمول با قيد تاريخ معلوليت در مورد معلولين نيروهاي نظامي و انتظامي و گواهي بنياد شهيد در مورد ساير معلولين با قيد تاريخ معلوليت.
3 - تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4 - تصوير شناسنامه برادر يا برادران مشمول.
5 - تصوير شناسنامه خواهر يا خواهران مشمول.
6 - گواهي فوت پدر و مادر مشمول در صورتيكه برادر مشمول معلول شده و مشمول مدعي سرپرستي برادر يا خواهران صغير خود باشد.
7 - گواهي فوت پدر يا مادر در صورتيكه يكي از آنان فوت كرده باشد.
8 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان يا بخش وظيفهعمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر مشمول به استعلام حوزه وظيفه عمومي مربوطه در مورد مشخصات فرزندان ذكور پدر و مادر.
10 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و مهر و امضاي رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
11 - برگ معاينه پزشكي برادر بيش از 18 سال مشمول متضمن نظر شوراي پزشكي مبني بر عدم قدرت سرپرستي بعلت نقص عضو يا بيماري (در صورتيكه مشمول داراي برادر بيش از 18 سال باشد كه قادر به اداره امور خود نباشد).
12 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي محل رسيده باشد. 


1 - تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه اسير يا مفقودالاثر باشند.
2 - گواهي نيروي نظامي يا انتظامي مربوطه بر اسارت يا مفقودالاثر شدن پدر يا برادر مشمول با قيد تاريخ.
3 - تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
5 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر و مشمول به استعلام حوزه وظيفه عمومي.
6 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و امضاء و مهر رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
7 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي محل رسيده باشد. 


1 - تصوير شناسنامه پدر يا برادر مشمول كه شهيد شده است.
2 - گواهي نيروهاي نظامي و انتظامي مربوط كه به تأييد بنياد شهيد رسيده است مبني بر شهادت پدر يا برادر مشمول در مورد شهداي نيروهاي نظامي و انتظامي و يا گواهي بنياد شهيد مبني بر شهادت پدر يا برادر مشمول در مورد ساير شهداء.
3 - تصوير شناسنامه مادر مشمول.
4 - تصوير شناسنامه برادر يا برادران مشمول.
5 - تصوير شناسنامه خواهر يا خواهران مشمول.
6 - گواهي فوت پدر و مادر مشمول در صورتيكه برادر مشمول شهيد شده و پدر و مادر فوت نموده و مشمول مدعي سرپرستي برادر يا خواهر صغير خود باشد.
7 - گواهي فوت پدر يا مادر در صورتيكه يكي از آنان فوت نموده باشد.
8 - در صورتيكه بوضع مشمول در خارج از حوزه محل صدور شناسنامه رسيدگي شود پاسخ استعلام وضع مشموليت وي از حوزه يا گروهان يا بخش وظيفه عمومي محل صدور شناسنامه مشمول.
9 - پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر [و] مشمول به استعلام حوزه وظيفه عمومي مربوطه در مورد مشخصات فرزندان ذكور پدر و مادر.
10 - برگ تحقيق وضعيت (اين برگ بدواً حسب مورد وسيله حوزه وظيفه محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول تنظيم و جهت تحقيق و تكميل به كلانتري يا پاسگاه ژاندارمري محل صدور شناسنامه يا محل سكونت مشمول و پدر و مادر وي فرستاده ميشود مراجع مذكور پس از بررسي و تحقيق و تكميل و گواهي و مهر و امضاء رئيس يا فرمانده مربوطه به حوزه وظيفه ذيربط اعاده خواهند نمود).
11 - رضايتنامه رسمي همسر شهيدي كه داراي فرزند مشمول يا فرزندي است كه ظرف هفت سال از تاريخ شهادت بسن مشموليت ميرسد مبني بر اين كه برادر شهيد كه مشمول ميباشد از معافيت يكنفر از خانواده شهداء استفاده نمايد اين رضايتنامه بايستي در دفاتر اسناد رسمي تنظيم و ثبت شود.
12 - برگ استشهاد تأييد وضعيت و صحت ادعاي مشمول به امضاي سه نفر از بستگان مشمول كه به گواهي دفاتر اسناد رسمي محل رسيده باشد. 

الف - دارا بودن صلاحيت اخلاقي و سياسي.
ب - ابراز لياقت و شايستگي در دوره آموزش مقدماتي نظامي.
ج - داشتن استعداد جسمي و رواني برابر نظريه بهداري سازمان يا نيرو.
د - دارا بودن معدل بالاتر در پايان دوره دبيرستان دوره آموزش مقدماتي نظامي.
الف - حقوق ماهانه افسران وظيفه معادل حقوق ثابت ماهانه سال اول افسران هم درجه كادر ثابت.
ب - حقوق ماهانه درجه داران وظيفه عبارتست از گروهيانسوم[گروهبان سوم] 115 واحد حقوق گروهبان دوم 125 واحد حقوق و گروهبانيكم 135 واحد.
ج - حقوق ماهانه دانشجويان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي 2000 ريال.
د - حقوق ماهانه دانشجويان وظيفه در مدت آموزش تخصصي 2500 ريال.
ﮬ - حقوق ماهانه دانشآموزان وظيفه در مدت آموزش مقدماتي و تخصصي 2000 ريال.
و - حقوق ماهانه افراد وظيفه به ميزاني است كه هر سال در بودجه وزارت دفاع پيشبيني ميشود.
الف - در دوره ضرورت از حقوق درجه مربوطه و پس از پايان دوره ضرورت و ورود به دوره احتياط از حقوقي معادل حقوق ثابت همدرجه كادر ثابت.
ب - در صورتيكه در حين اسارت و يا مفقودالاثر بودن دوره احتياط آنان منقضي گرديده و وارد مرحله ذخيره اول شوند از حقوقي معادل حقوق ثابت يك درجه بالاتر از درجه دوره احتياط.
ج - در صورتيكه حين اسارت يا مفقودالاثر بودن وارد مرحله ذخيره دوم شوند از حقوق معادل يك درجه بالاتر از ذخيره اول.
الف - چنانچه قبل از اتمام دوره آموزشي ترخيص شده باشند به مركز آموزشي اعزام خواهند شد تا دوره آموزشي را بگذرانند.
ب - چنانچه بعد از اتمام دوره آموزشي ترخيص شوند به منظور ادامه بقيه خدمت دوره ضرورت به نيرو يا سازمان مربوط قبلي معرفي خواهند شد.
1 - مشمولانيكه در تاريخ مقرر در حوزه وظيفه عمومي مربوطه جهت اعزام بخدمت حاضر نشوند.
2 - مشمولانيكه بوضع آنها وسيله سازمانهاي وظيفه عمومي رسيدگي شده و برگ قانوني معافيت موقت دريافت و پس از انقضاي مدت اعتبار آن ظرف يكماه براي تجديد رسيدگي خود را معرفي ننمايند.
3 - مشمولاني كه پس از تعيين محل خدمت و اعزام در پادگان محل آموزش حاضر نشوند.
